--- title: "West Highland Way – przewodnik po szkockich Highlands (thru-hiking 101)" description: "West Highland Way w szkockich Highlands to jeden z najpopularniejszych kilkudniowych szlaków w Europie. Jak się na niego przygotować i co cię na nim czeka?" canonical_url: "https://gramino.pl/blog/west-highland-way-przewodnik" last_updated: "2024-11-20" --- # West Highland Way – przewodnik po szkockich Highlands (thru-hiking 101) Authors: Petra Kovalčíková Date: 2024-11-20 West Highland Way w szkockich Highlands to jeden z najpopularniejszych kilkudniowych szlaków w Europie. Jak się na niego przygotować i co cię na nim czeka? Krajobrazem szkockich Highlands rządzą ciche lasy, faliste pastwiska i doliny pełne jezior, rozległych wrzosowisk i szemrzących potoków. Dodaj do tego zmienną pogodę i wszechobecne roje muszek midges, a otrzymasz **West Highland Way**, ikoniczny szlak długodystansowy Szkocji. Po drodze będziesz przechodzić przez malownicze wioski, w których nasiąkniesz prawdziwą szkocką kulturą, zobaczysz największe szkockie jezioro Loch Lomond, będziesz podziwiać wodospady i zdobywać wzniesienia z widokiem na potężne munros, aż dojdziesz na sam koniec – pod najwyższą górę Wysp Brytyjskich Ben Nevis. West Highland Way został zatwierdzony w 1974 roku i uroczyście otwarty w październiku 1980 roku jako pierwszy oficjalnie oznakowany szlak długodystansowy w Szkocji. Dziś należy już do najpopularniejszych pieszych szlaków długodystansowych w Europie. Rocznie przechodzi go w całości ponad 45 tysięcy hikerów i wędrowców, a wielu kolejnych pokonuje przynajmniej część trasy. Dzięki swojej długości, dobremu oznakowaniu, umiarkowanym przewyższeniom i bliskości cywilizacji West Highland Way to świetny wybór dla tych, którzy dopiero poznają szlaki długodystansowe, ale nie znudzą się na nim także doświadczeni hikerzy. Ten przewodnik da ci wszystkie ważne informacje, które pomogą ci w planowaniu. ## **Podstawowe informacje i spis treści** - **Nazwa szlaku:** West Highland Way (oficjalna), WHW (skrót), Droga Zachodnich Wyżyn Szkockich (po polsku), Slighe Taobh an Iar na Gàidhealtachd (gaelicki szkocki) - **Lokalizacja:** Wielka Brytania (Szkocja) - **Całkowita długość:** 154 km - **Całkowite przewyższenie:** 3155 m - **Najwyższy i najniższy punkt:** Devil’s Staircase (549 m n.p.m.), Fort William i okolice jeziora Loch Lomond (0 m n.p.m.) - **Czas przejścia:** średnio 5–8 dni - **Kierunek i sezon:** w obu kierunkach (północ – południe, południe – północ), od kwietnia do października - **Miejsce startu i mety:** Milngavie (południe), Fort William (północ) - **Oficjalne źródło informacji:** West Highland Way Management Group ([strona](https://www.westhighlandway.org/)) - **Planowanie i przygotowania:** pozwolenia (brak), wizy (brak), ubezpieczenie (turystyczne), nawigacja i mapy (mapy.cz, FarOut, Cicerone, Birlinn) - **Sprzęt:** przykładowe listy sprzętu na szlaki długodystansowe (na końcu artykułu) - **Logistyka na szlaku:** biwakowanie, zaopatrzenie, woda - **Zagrożenia i trudność:** pogoda, teren, kontuzje i problemy zdrowotne, zwierzęta, rośliny - **Alternatywy:** Ben Lomond (974 m n.p.m.), Ben Nevis (1345 m n.p.m.), East Highland Way (132 km), Great Glen Way (125 km), Cape Wrath Trail (320 km) - **Praktyczne rady i wskazówki na koniec**: WHW passport, budżet, płatności, zasięg telefonu, ładowanie elektroniki, język, grupa na FB [Mapa](https://mapy.com/s/darobuhugo) ## **Nazwa szlaku** Oficjalna nazwa szlaku to **West Highland Way** (skrót WHW), co po polsku można by luźno przetłumaczyć jako **Droga Zachodnich Wyżyn Szkockich**. Ta polska nazwa jednak się nie przyjęła, więc praktycznie nigdzie jej nie spotkasz. Podobnie jest z oficjalną nazwą w gaelickim szkockim **Slighe Taobh an Iar na Gàidhealtachd**. Poza drogowskazami raczej się na nią nie natkniesz. Samego gaelickiego też nie musisz się obawiać – większość informacji jest wszędzie dostępna po angielsku. ## **Lokalizacja** Szlak West Highland Way znajduje się w **szkockich Highlands w Wielkiej Brytanii**. Jeśli wyruszysz na WHW z południa, zaczniesz swoją wędrówkę w nizinnej części Szkocji (Lowlands), konkretnie na **przedmieściach Glasgow, w miasteczku Milngavie**. Szlak poprowadzi cię malowniczym krajobrazem rolniczym z pastwiskami, a potem wzdłuż jednego z największych i najpiękniejszych szkockich jezior – **Loch Lomond**. Zapierający dech widok na jezioro czeka cię zwłaszcza ze szczytu wzgórza **Conic Hill**. Ta część oznacza zarazem przejście z nizin (Lowlands) w szkockie Highlands, które będą ci towarzyszyć aż do końca trasy. Wzdłuż Loch Lomond wejdziesz w dziką przyrodę parku narodowego **Loch Lomond & The Trossachs**, gdzie możesz zrobić sobie odskocznię na najdalej wysunięte na południe munro w okolicy (szczyt o wysokości ponad 3000 stóp, czyli ok. powyżej 914 m n.p.m.) – **Ben Lomond**. Za granicą parku narodowego otworzą się przed tobą rozległe torfowiska **Rannoch Moor**. Czekają cię doliny otoczone majestatycznymi masywami. Pod koniec trasy zejdziesz do doliny rzeki Nevis, pod najwyższą górę Wielkiej Brytanii – **Ben Nevis**. Meta czeka na ciebie nieopodal, w mieście **Fort William**. ## **Całkowita długość** Według oficjalnego źródła całkowita długość szlaku to **154 km** (96 mil). Trasę można oczywiście wydłużyć, na przykład wejściem na okoliczne szczyty (np. Ben Lomond, Ben Nevis i inne) albo dołączeniem kolejnych szlaków w okolicy (np. East Highland Way, więcej w rozdziale Alternatywy). Trasę można też oczywiście skrócić albo przejść tylko wybrany fragment szlaku, zależnie od czasu i innych możliwości. ## **Całkowite przewyższenie** Dane o całkowitym przewyższeniu, jak przy wszystkich szlakach długodystansowych, nieco się różnią w zależności od źródła. [Scotland Great Trails](https://www.scotlandsgreattrails.com/) podaje całkowite przewyższenie WHW jako **3155 m**. Obiektywnie, jak na całkowitą długość trasy, to niewiele, ale nie lekceważ pozostałych pułapek szlaku – połączenie zmiennej szkockiej pogody, odsłoniętego terenu, silnego wiatru i deszczu potrafi dać ci w kość i spowolnić cię. Jeśli planujesz przejść trasę w tydzień, dziennie nabierzesz około 400 metrów w pionie. Trasa zaczyna falować w okolicach jeziora Loch Lomond, przy przejściu ze szkockich nizin (Lowlands) w szkockie Highlands. ## **Najwyższy i najniższy punkt** Najwyższy punkt na West Highland Way znajduje się na przełęczy nad **Devil’s Staircase** (Diabelskie Schody) na wysokości **549 m n.p.m**. Na niecałych dwóch kilometrach podejścia pokonasz mniej więcej 250 metrów w pionie, ale dzięki serpentynom wznoszenie jest rozłożone i do ogarnięcia. Mimo dramatycznej nazwy wejście na przełęcz nie jest szczególnie trudne. Nagrodą jest zapierający dech widok na imponujący masyw Buachaille Etive Mòr. Najniższym punktem na trasie jest miasto **Fort William**, które leży dokładnie na poziomie morza (**0 m n.p.m.**) i gdzie twoja wędrówka po West Highland Way się kończy (albo zaczyna, jeśli pójdziesz z północy na południe). Odcinek wokół jeziora Loch Lomond też leży nisko, w okolicach poziomu morza. ## **Czas przejścia** West Highland Way to idealny szlak na urlop, bo da się go przejść mniej więcej w tydzień. Czas potrzebny na przejście WHW jest oczywiście indywidualny, ale zwykle mieści się między **5 a 8 dniami**. Zależy od twojej kondycji, tempa, sprzętu, pogody, planowania noclegów na kempingach czy w kwaterach i innych czynników. Jak będziesz chcieć, zrobisz to nawet w 3 dni, a odwrotnie – jeśli chcesz się guzdrać, chłonąć widoki i korzystać z życia kulturalnego w wioskach po drodze, możesz wydłużyć trasę nawet do 10 dni. Jeśli planujesz dorzucić do WHW także wejście na najwyższą górę Wielkiej Brytanii Ben Nevis (1345 m n.p.m.), która leży niedaleko Fort William na północnym końcu trasy, dopisz do swojego planu jeszcze **jeden dodatkowy dzień**. ## **Kierunek i sezon** West Highland Way oficjalnie zaczyna się w miejscowości **Milngavie**, a kończy w **Fort William** na północy. Większość hikerów wybiera ten kierunek (czyli **z południa na północ**), bo pierwsze odcinki na nizinach idealnie nadają się na „rozchodzenie się” przed trudniejszymi fragmentami na północy. Poza tym miło jest zakończyć szlak widokiem (a ewentualnie i wejściem) na majestatyczną górę Ben Nevis. Trasę można jednak **przejść też w drugą stronę**. Choć określenia Nobo (kierunek z południa na północ) i Sobo (z północy na południe) w kontekście WHW nie są zbyt używane, powiedzielibyśmy, że kierunek Nobo jest wśród hikerów częstszy i popularniejszy. Najlepszy okres na przejście trasy to **od kwietnia do października**. W kwietniu i na początku maja jest mniej turystów, ale pogoda potrafi być jeszcze chłodna, z możliwymi opadami śniegu. Nagrodą będzie za to budząca się przyroda i mniejsze ryzyko midges. **Maj** to bardzo lubiany miesiąc dzięki mniejszej ilości opadów i przyjemnym temperaturom – jeśli jednak planujesz nocować pod dachem, rezerwacja noclegu z wyprzedzeniem jest w tym okresie konieczna. **Lato** przynosi cieplejsze dni, ale też znowu więcej deszczu, turystów i wszechobecne midges (a tego naprawdę nie chcesz przeżyć!). **Wrzesień i październik** to świetny wybór na spokojniejsze doświadczenie – ubywa turystów i midges, a przyroda stopniowo przebiera się w jesienne barwy. Trzeba jednak zaznaczyć, że kiedykolwiek wybierzesz się na WHW, musisz liczyć się ze **zmiennością pogody**. Nawet w miesiącach letnich możesz przeżyć wszystkie cztery pory roku w ciągu jednego dnia. Dla miłośników ekstremów w czerwcu odbywa się na West Highland Way ultramaraton [West Highland Way Race](https://westhighlandwayrace.org/) (z najszybszym znanym rekordowym czasem 13 godzin i 41 minut). Jeśli chcesz uniknąć tłumu biegaczy, warto przy planowaniu sprawdzić termin tego biegu. WHW da się przejść także **zimą**, ale polecamy to tylko z odpowiednim sprzętem i tym, którzy mają już doświadczenie z zimowymi przejściami. Opady śniegu i deszczu, niskie temperatury i słaba widoczność mogą znacznie skomplikować trasę. [EuroSchirm Swing Liteflex Silver](/p/euroschirm-swing-liteflex-silver.md) ## **Miejsce startu i mety** Jedną z dużych zalet West Highland Way jest łatwy dojazd. Punktem wyjścia trasy jest małe miasteczko **Milngavie** na przedmieściach Glasgow. Do Glasgow wygodnie dotrzesz **samolotem** (ewentualnie samolotem do Edynburga, a potem autobusem lub pociągiem do Glasgow). Bezpośrednio do Milngavie kursują z Glasgow **pociągi** co 30 minut (ok. 25 minut jazdy). Przy kupowaniu biletu na dworcu przygotuj się na to, że wymowa „Milngavie” bywa podchwytliwa – czyta się ją jak „Mull-guy”. Szlak oficjalnie kończy się w mieście **Fort William**, które ma dwa miejsca oznaczone jako koniec trasy. Pierwotna meta znajduje się przy **Ben Nevis Highland Centre**, gdzie wciąż stoi końcowy znak i gdzie możesz też kupić certyfikat ukończenia. Nowe zakończenie otwarto w 2010 roku z okazji 30. rocznicy powstania trasy i umieszczono je **w centrum miasta** z ikoniczną rzeźbą zmęczonego wędrowca (nie zapomnij zrobić sobie z nim zdjęcia!). Z Fort William łatwo wrócisz do Glasgow **pociągiem albo autobusem**. Linia kolejowa **West Highland Line** jest często nazywana jedną z najpiękniejszych na świecie. Rozkłady jazdy i bilety znajdziesz na stronach [Traveline Scotland](https://www.travelinescotland.com/?lang=en), [ScotRail](https://www.scotrail.co.uk/) lub [Citylink](https://www.citylink.co.uk/), gdzie możesz je też kupić z wyprzedzeniem. ## **Oficjalne źródło informacji** West Highland Way zarządza organizacja **West Highland Way Management Group**, która zrzesza przedstawicieli pięciu jednostek administracyjnych, przez które biegnie trasa (East Dunbartonshire, Stirling, Argyll & Bute, Highland Councils oraz Loch Lomond & The Trossachs National Park). Jej głównym celem jest wspieranie zrównoważonej turystyki, ochrona przyrody i zadbanie o to, by trasa pozostała dostępna i wyjątkowa. Na [oficjalnej stronie](https://www.westhighlandway.org/) West Highland Way prowadzonej przez tę organizację znajdziesz **szczegółowe informacje** o trasie (łącznie z jej historią), **plany etapów** podzielone na 5–7-dniowe odcinki z opisem, profilem wysokościowym, charakterystyką terenu i wskazówkami na temat jedzenia czy ciekawostek w okolicy, **przegląd usług** wzdłuż trasy (kempingi, sklepy itp.), a przy okazji możesz tu też pobrać **pliki GPX** z trasą. ## **Planowanie i przygotowania** ### **Pozwolenia** Wyruszyć na WHW jest bardzo prosto – nie potrzebujesz żadnego permitu ani pozwolenia na przejście trasy. ### **Wizy** Obywatele Polski nie potrzebują do krótkiego wyjazdu turystycznego do Wielkiej Brytanii ani wizy, ani specjalnego pozwolenia. Pamiętaj jednak, że od kilku lat do wjazdu na Wyspy nie wystarczy już dowód osobisty – potrzebujesz ważnego **paszportu**. ### **Ubezpieczenie** **Standardowe ubezpieczenie turystyczne** bez rozszerzenia o sporty wysokiego ryzyka w zupełności wystarczy ci na przejście WHW. Dotyczy to również sytuacji, gdy planujesz dodatkowe wejście na najwyższą górę Ben Nevis (1345 m n.p.m.). ### **Nawigacja i mapy** Trasa WHW jest **dobrze oznakowana** strzałkami i słupkami z **emblematem ostu w sześciokącie** (rozpoznanie ostu, narodowego symbolu Szkocji, wymaga odrobiny wyobraźni). Oznakowanie jest bardzo niezawodne. Zimą i przy słabej widoczności orientacja w terenie bywa jednak trudniejsza. Zawsze polecamy mieć przy sobie mapy offline, takie jak np. [mapy.cz](https://mapy.cz/s/cahofenate), [Hiiker](https://hiiker.app/trails/scotland/east-dunbartonshire/west-highland-way), [AllTrails](https://www.alltrails.com/lists/the-west-highland-way) albo bardzo popularny wśród thru-hikerów [FarOut](https://faroutguides.com/west-highland-way-map/). Dla większej pewności możesz kupić też drukowany przewodnik z mapami, na przykład od [Birlinn](https://birlinn.co.uk/product/the-west-highland-way-2/) lub [Cicerone](https://www.cicerone.co.uk/the-west-highland-way?srsltid=AfmBOoq0XFKkFZP9KuzHGr8WrSOvDpxQCLkod2EOtPTrraI-jfkrPYSP). ## **Sprzęt** Jeśli zdecydujesz się iść WHW z codziennym noclegiem pod dachem (szczegóły w sekcji Biwakowanie), całą trasę możesz przejść niemal zupełnie na lekko – nie będziesz potrzebować namiotu ani śpiwora, nie wykorzystasz kuchenki, a na jedzenie weźmiesz najwyżej drobne przekąski. Podobnie jak na Camino de Santiago działają tu nawet firmy, które za opłatą przewiozą twój bagaż z jednego noclegu do drugiego. Jeśli jednak zdecydujesz się nocować na WHW na zewnątrz w szczycie letniego sezonu, będziesz potrzebować **klasycznego sprzętu na szlaki długodystansowe**. Przed wyjazdem warto ułożyć sobie listę sprzętu ultralekkiego na szlak. Zwłaszcza jeśli wyruszasz wiosną albo jesienią, dorzuć do plecaka także cieplejsze ubrania, jak bielizna termoaktywna i [puchówka](/c/odziez/odziez-meska/kurtki-meskie). Ze względu na nieprzewidywalną pogodę **odzież wodoszczelna** to konieczność. Nawet latem mogą ci się przydać [**skarpety wodoszczelne**](/c/odziez/wodoodporne-skarpety), zwłaszcza jeśli pójdziesz w lekkich i oddychających butach trailowych (większość hikerów odchodzi już od ciężkich skórzanych butów trekkingowych). Od czerwca do sierpnia przygotuj się na obecność midges i komarów – za [**moskitierę na głowę**](/p/sea-to-summit-nano-mosquito-headnet) i **repelent** będziesz naprawdę wdzięczny. Najlepiej kupić repelent dopiero na miejscu (np. Smidge, który zawiera łagodną substancję Saltidin – w przeciwieństwie do DEET nie niszczy sprzętu). Jeśli chodzi o schronienie, [**namiot dwupowłokowy z moskitierą**](/c/spanie/namioty) to lepszy wybór niż otwarty tarp – da ci ochronę przed midges i przed wiatrem w odsłoniętych dolinach. Jak przy wszystkich szlakach długodystansowych polecamy zabrać ze sobą także [**filtr do wody**](/c/sprzet/filtry-do-wody), pozwoli ci to być dużo bardziej elastycznym w korzystaniu z naturalnych źródeł wody. Wokół szlaku kręci się mnóstwo ludzi i owiec, więc nie można liczyć na to, że woda z potoków, rzek czy jezior nie jest niczym skażona. Nie zapomnij też chronić swojego sprzętu, żeby nie zawilgotniał ani nie przemókł w deszczu – [**worki wodoszczelne i organizery**](/c/sprzet/worki-i-organizery) zadbają o to, żeby przynajmniej twój śpiwór, puchówka i ubrania do spania zawsze zostały suche. - [Sea To Summit Ultra-Sil Dry Bag](/p/sea-to-summit-ultra-sil-dry-bag.md) - [HydroBlu Activated Carbon Filter for Versa Flow](/p/hydroblu-activated-carbon-filter-for-versa-flow.md) - [DexShell Running Lite Sock 2.0](/p/dexshell-running-lite-sock-2-0.md) - [Sea To Summit Nano Mosquito Headnet](/p/sea-to-summit-nano-mosquito-headnet.md) - [Sea To Summit Airlite Towel – Large](/p/sea-to-summit-airlite-towel-large.md) - [Kula Cloth](/p/kula-cloth-pee-cloth.md) - [Jetboil Jetpower Fuel 100 g](/p/jetboil-jetpower-fuel-100-g.md) - [Liteway Wash Bag](/p/liteway-wash-bag.md) - [Nikwax Down Wash Direct 300 ml](/p/nikwax-down-wash-direct-300-ml.md) ## **Logistyka na szlaku** ### **Biwakowanie** Zgodnie ze szkockim prawem ([Scottish Outdoor Access Code](https://www.outdooraccess-scotland.scot/practical-guide-all/camping)) można biwakować dziko niemal wszędzie, o ile trzymasz się z dala od zabudowań, dróg, zabytków, ogrodzonych pól i pastwisk oraz innych terenów prywatnych. Na większości trasy West Highland Way jest więc **biwakowanie bez większych ograniczeń**, ale znalezienie odpowiedniego, suchego i osłoniętego od wiatru miejsca bywa czasem problemem. Nie zapomnij o przestrzeganiu zasad Leave No Trace, żeby przyroda została nienaruszona. Wyjątkiem od dzikiego biwakowania jest **park narodowy Loch Lomond & The Trossachs**, gdzie od 1 marca do 30 września jest ono zakazane. W tym okresie musisz albo przejść cały park w jeden dzień, skorzystać z oficjalnych kempingów, albo ze specjalnie wyznaczonych miejsc nad jeziorem, gdzie trzeba wykupić pozwolenie (permit). Na trasie znajdziesz też **bothies** – proste schrony (tzw. bothy) dostępne za darmo. Nie licz jednak na żaden luksus – dają tylko podstawowe schronienie (miejsce do spania, ława i stół, czasem kominek) bez zaplecza sanitarnego (toaleta, woda). Także tutaj ważne jest przestrzeganie zasad Leave No Trace. Po drodze znajdują się dwa bothies ([Rowchoish](https://www.mountainbothies.org.uk/bothies/southwest-highlands-islands/rowchoish/) i [Doune Byre](https://www.mountainbothies.org.uk/bothies/southwest-highlands-islands/doune-byre/)). Jeśli wolisz wygodę, całą trasę możesz przejść z **codziennym noclegiem pod dachem** (B&B, pensjonaty, hotele i hostele) **albo na kempingach**. Baza noclegowa jest jednak ograniczona i zwłaszcza w szczycie sezonu potrzebna jest **wcześniejsza rezerwacja**. Na niektórych kempingach są też małe sklepiki z podstawowym zaopatrzeniem, wifi, kuchnia albo pralnia. Poszczególne noclegi i informacje o pozostałych usługach wzdłuż trasy WHW znajdziesz [tutaj](https://www.westhighlandway.org/location/). ### **Zaopatrzenie** Zaopatrzenie na WHW jest **proste** i zdecydowanie nie musisz nosić ze sobą jedzenia na cały szlak. Trasa prowadzi blisko wiosek, miasteczek i kempingów, gdzie znajdziesz **minimarkety**, **supermarkety**, **kawiarnie** i **restauracje**. Do głównych miejsc na uzupełnienie zapasów należą Glasgow, Milngavie, Drymen, Balmaha, Beinglas Farm, Crianlarich, Tyndrum, Kinlochleven i Fort William. Część z nich leży bezpośrednio na trasie, inne kawałek od szlaku, ale są łatwo dostępne. Na niektórych kempingach po drodze znajdziesz małe sklepiki z ograniczonym asortymentem, licz się jednak z wyższymi cenami. Jeśli planujesz gotować po drodze na przykład [turystyczną żywność liofilizowaną](/c/gotowanie/zywnosc-turystyczna), kartusz gazowy kup lepiej już w Glasgow (na południu) albo w Fort William (na północy). - [Liofilizowane parzone serowe nicie – gyros 50 g](/p/freeze-dried-smoked-cheese-strings-gyros-50-g.md) - [REAL Turmat Azjatyckie curry](/p/real-turmat-asian-curry.md) - [Summit To Eat Wegetariańskie Jalapeno z ryżem](/p/summit-to-eat-vegetable-chipotle-chilli-with-rice.md) - [Adventure Menu Makaron penne z białkiem ze świerszczy w sosie z fasolą, szpinakiem i oliwkami](/p/adventure-menu-cricket-protein-penne-in-sauce-with-beans-spinach-and-olives.md) - [REAL Turmat Gulasz wołowy (nowa receptura)](/p/real-turmat-beef-stew.md) - [Summit To Eat Makaron z serem](/p/summit-to-eat-macaroni-cheese.md) - [Adventure Menu Kurczak Tikka Masala z ryżem basmati](/p/adventure-menu-chicken-tikka-masala-with-basmati-rice.md) - [REAL Turmat Kebab](/p/real-turmat-kebab-stew.md) - [Summit To Eat Zapiekany ryż z truskawkami](/p/summit-to-eat-rice-pudding-with-strawberry.md) - [Adventure Menu Ryżowa kasza z truskawkami, mango i wanilią](/p/adventure-menu-rice-porridge-with-strawberries-mango-and-vanilla.md) ### **Woda** Wody na trasie WHW jest **całkiem sporo**, nie stanowi więc dużego problemu. Przy nieprzewidywalnej i często deszczowej szkockiej pogodzie możesz mieć jej nawet aż nadto. Po drodze jest dość potoków, jezior, kempingów, wiosek i miasteczek, gdzie uzupełnisz wodę. Większości osób wystarczy pojemność maks. 2–3 litry (to zawsze zależy też od pogody, indywidualnych potrzeb i tempa). Przy uzupełnianiu wody z naturalnych źródeł ze względów bezpieczeństwa polecamy zawsze uzdatnić ją za pomocą [**filtra do wody**](/c/sprzet/filtry-do-wody). - [LifeStraw Peak Series Solo](/p/lifestraw-peak-series-solo.md) - [Katadyn BeFree 1 L](/p/katadyn-befree-1-l.md) - [HydroBlu Versa Flow Water Filter Package](/p/hydroblu-versa-flow-water-filter-package.md) - [Sawyer Mini SP128](/p/sawyer-mini-sp128-blue.md) - [HydroBlu Collapsible Canteen](/p/hydroblu-collapsible-canteen.md) - [Katadyn BeFree 0,6 L](/p/katadyn-befree-600-ml.md) - [Katadyn BeFree 1 L Black Edition](/p/katadyn-befree-1-l-black-edition.md) - [LifeStraw Peak Series Activated Carbon Filter Add-on](/p/lifestraw-peak-series-activated-carbon-filter-add-on.md) ## **Zagrożenia i trudność** ### **Pogoda** Pogoda na WHW? Bardzo **zmienna** i typowo szkocka, **z szybkimi zmianami** – od palącego słońca po ulewny deszcz w ciągu kilku godzin. Może będziesz mieć szczęście i w szczycie letniego sezonu złapiesz samo słońce, ale kiedykolwiek wybierzesz się na WHW, lepiej licz się też **z deszczem i silnym wiatrem**. Zwłaszcza na początku sezonu (marzec, kwiecień) w Szkocji może być jeszcze śnieg i przymrozki. Pogody na WHW zdecydowanie nie lekceważ. Do prognozy możesz użyć na przykład aplikacji [Windy](https://www.windy.com/), która ma trasę WHW nawet zaznaczoną (przy wystarczającym przybliżeniu). Nie działa jednak offline, więc nie zapomnij sprawdzić pogody wtedy, gdy masz zasięg. ### **Teren** To nie jest technicznie trudny szlak. Trasa prowadzi najczęściej wydeptanymi ścieżkami, drogami polnymi, czasem po kamieniach albo po asfalcie. Informacji o możliwych zamknięciach i utrudnieniach na trasie szukaj w [aktualnościach na stronie](https://www.westhighlandway.org/notices/) WHW Management Group. ### **Kontuzje i problemy zdrowotne** Na trasie WHW kontuzje czy problemy zdrowotne mogą cię spotkać tak samo jak **wszędzie indziej**. Możesz nabawić się pęcherzy albo doznać urazu z przeciążenia, potknięcia, upadku itp. Dużą zaletą w porównaniu z innymi szlakami jest dobry dostęp do cywilizacji. Po wypiciu niefiltrowanej wody z naturalnych źródeł mogą cię dopaść **problemy trawienne**. ### **Zwierzęta** Na WHW możesz spotkać całą paletę zwierząt. Z dzikiej zwierzyny żyją tu na przykład orły, sarny, jelenie i lisy, choć większą szansę masz natknąć się na **owce** i **kudłate szkockie krowy** (Highland Cattle), które są typowym symbolem szkockich Highlands. Z potencjalnie niebezpiecznych zwierząt możesz tu natrafić na **żmije**, jedyne jadowite węże w Szkocji, a także na **kleszcze**, które mogą przenosić boreliozę. Największym problemem bywają jednak **midges** (kuczmany), drobne krwiopijne owady, które występują zwłaszcza w wilgotnych miejscach (torfowiska, mokradła itp.) w miesiącach letnich. Midges poruszają się w wielkich chmarach i potrafią nieźle uprzykrzyć drogę. Najlepszym sposobem ochrony jest pozostawanie w ruchu albo przebywanie w miejscach wietrznych, pomoże też repelent i siatka na głowę. [Sea To Summit Head Net](/p/sea-to-summit-head-net.md) ### **Rośliny** WHW przeprowadzi cię przez różnorodny krajobraz, najczęściej przez **wrzosowiska**, **lasy sosnowe** i **trawiaste łąki**. Często natkniesz się na **paprocie**, **osty** (szkocki symbol narodowy) albo inne dzikie kwiaty, które wiosną i latem dodają krajobrazowi barw. Na **torfowiskach i mokradłach** rosną różne gatunki mchów i porostów, przystosowane do wilgotnego klimatu. W Szkocji możesz jednak natrafić też na kilka gatunków roślin i grzybów, które powodują agresywne podrażnienia skóry, są toksyczne albo śmiertelnie trujące (np. barszcz Mantegazziego, naparstnica purpurowa, niektóre gatunki muchomorów itd.). Lepiej unikaj jedzenia jakichkolwiek jagód, owoców leśnych i grzybów, których nie znasz i nie potrafisz bezpiecznie rozpoznać. ## **Alternatywy** Jeśli masz czas i ochotę, podczas przejścia WHW możesz wyskoczyć też na niektóre dostępne szczyty (munros) w okolicy. Popularnym wejściem w formie pętli jest na przykład wejście na szczyt **Ben Lomond** (974 m n.p.m.). Pętla ma 11 km, zaczyna się nad brzegiem jeziora Loch Lomond i jest lubiana także wśród turystów jednodniowych. Więcej o tym wejściu dowiesz się [tutaj](https://www.seelochlomond.co.uk/discover/climb-ben-lomond). Na północy tuż przed metą możesz wejść też na najwyższą górę całej Wielkiej Brytanii, **Ben Nevis** (1345 m n.p.m.). Trasa WHW nie prowadzi przez szczyt, tylko pod nim, ale wejście na tę górę jest dla wielu hikerów lubianym i urozmaiconym zwieńczeniem całej szkockiej wyprawy. Trasa zaczyna się w Glen Nevis przy centrum informacyjnym, w pobliżu którego jest też [hostel](https://www.hostellingscotland.org.uk/hostels/glen-nevis/) i kemping ze sklepikiem. Wejście nie jest technicznie trudne, prowadzi głównie kamienistą ścieżką, ma niecałe 9 km długości (czyli ok. 17–18 km w górę i w dół), z przewyższeniem 1320 metrów. Pogoda potrafi je jednak nieźle skomplikować. Sam szczyt jest bowiem przez większość roku spowity w chmurach i nawet latem możesz się tu spotkać ze śniegiem. Na szczycie znajdziesz pozostałości obserwatorium meteorologicznego i mały schron ratunkowy. Z powrotem możesz wrócić tą samą drogą albo pójść północną stroną, granią przez kolejne szczyty (Càrn Mòr Dearg, 1220 m n.p.m.; Càrn Dearg Meadhonach, 1179 m n.p.m.). Ta trasa jest jednak eksponowana, technicznie trudniejsza i tylko dla doświadczonych. Jeśli tygodniowa wędrówka to dla ciebie za mało, a masz dość czasu i sił, możesz przedłużyć całą West Highland Way o kolejne szlaki długodystansowe, które zaczynają się na północy, w mieście Fort William. **East Highland Way** zaprowadzi cię przez wschodnią część szkockich Highlands do miasta Aviemore (132 km, więcej informacji [tutaj](http://www.easthighlandway.com/)). Kolejną opcją jest szlak **Great Glen Way** (125 km), który zaprowadzi cię do miasta Inverness wzdłuż Kanału Kaledońskiego, z wizytą u potwora z Loch Ness (więcej informacji [tutaj](https://www.highland.gov.uk/greatglenway/)). Na północ możesz wyruszyć nieoficjalnym (nieoznakowanym) szlakiem **Cape Wrath Trail** (320 km) przez bagna, mokradła, torfowiska i dzikie rzeki aż do latarni morskiej Cape Wrath. Ta droga będzie jednak wymagać nie tylko więcej planowania, ale i odrobiny szczęścia do pogody. Więcej przeczytasz [tutaj](https://www.capewrathtrail.org.uk/). [Fizan Compact 4](/p/fizan-compact-4.md) ## **Praktyczne rady i wskazówki na koniec** **WHW passport:** Tzw. [WHW Passport](https://www.westhighlandway.org/support/) to pamiątkowy dzienniczek, do którego możesz na trasie zbierać pieczątki z [wybranych miejsc](https://www.westhighlandway.org/places/category/passport-points/) (kempingi, restauracje, punkty informacyjne itp.), podobnie jak na Camino de Santiago. Posłuży ci jako pamiątka ze szlaku, motywacja do odkrywania ciekawych miejsc, a na końcu w Fort William możesz go użyć jako dowodu ukończenia szlaku i dostać oficjalny certyfikat. Passport dostaniesz w Milngavie albo w wybranych punktach wzdłuż trasy. **Budżet:** Wielka Brytania nie należy do najtańszych kierunków urlopowych. Ten szlak może cię trochę zaskoczyć kosztami, zwłaszcza jeśli zdecydujesz się iść WHW z codziennym noclegiem w B&B i jedzeniem w restauracjach. Jeśli chcesz coś zaoszczędzić, możesz jednak spać w namiocie i przywieźć jedzenie na start szlaku z domu. **Płatności:** Płatność bezgotówkowa jest tu standardem, ale na małych kempingach może się zdarzyć, że będą wymagać tylko gotówki. Dlatego zawsze warto mieć przy sobie jakąś mniejszą kwotę na takie nieoczekiwane sytuacje. **Zasięg telefonu:** Większość szlaku jest blisko cywilizacji, więc ma też pokrycie zasięgiem – tylko w kilku miejscach go brakuje. Mimo to polecamy na wszelki wypadek pobrać mapy offline. **Ładowanie elektroniki:** Możliwość naładowania elektroniki (telefon, powerbanki, czołówki itp.) jest na kempingach, w restauracjach i w kwaterach. Idealnie mieć niezawodny powerbank o pojemności wystarczającej przynajmniej na kilka dni i włączać telefon w tryb samolotowy. **Język:** Angielski w zupełności wystarczy ci do komunikacji na WHW. Możesz się też zetknąć z tradycyjnym szkockim językiem gaelickim (przede wszystkim na niektórych lokalnych napisach, znakach drogowych i tablicach informacyjnych). **Grupa na FB:** Jeśli czegoś w sprawie WHW nie wiesz, możesz zapytać na przykład na facebookowej grupie [West Highland Way Tips & Tricks](https://www.facebook.com/groups/westhighlandwaytipsandtricks/). Grupa jest całkiem aktywna i na pewno znajdzie się ktoś, kto podobny problem już rozwiązywał. W komentarzach często znajdziesz też przydatne wskazówki i rady od osób, które szlak już z powodzeniem przeszły. Za genialne zdjęcia do przewodnika dziękujemy naszym świetnym ambasadorom DvaNaTahu. - [Gramino SagiFlow](/p/gramino-sagiflow-ultralight-bidet.md) - [DexShell Running Lite Sock 2.0](/p/dexshell-running-lite-sock-2-0.md) - [Sea To Summit Frontier UL Long Handle Spork](/p/sea-to-summit-frontier-ul-long-handle-spork.md) - [Liteway Wash Bag](/p/liteway-wash-bag.md) - [Curaprox Travel set](/p/curaprox-travel-set.md) - [Darn Tough Men's Run 1/4 Ultra-Lightweight](/p/darn-tough-run-1-4-ultra-lightweight-mens.md) - [TOAKS LIGHT Titanium 550 ml Pot](/p/toaks-light-pot-550-ml.md) - [Moonvalley Oats & Dates Bar](/p/moonvalley-oats-dates-bar.md) - [Sea To Summit Wilderness Wash 100 ml](/p/sea-to-summit-wilderness-wash-100-ml.md) - [MSR IsoPro 110 g](/p/msr-isopro-110-g.md) This post is also available as [HTML](/blog/west-highland-way-przewodnik). ## Sitemap See the full [sitemap](/sitemap.md) for all pages.