---
title: "Nie każdy materiał jest taki sam – techniczny słowniczek miłośnika outdooru"
description: "Wybierasz sprzęt w góry i nie masz pojęcia, jak rozeznać się w różnych materiałach i ich nazwach handlowych? Zajrzyj do naszego technicznego słowniczka miłośnika outdooru."
canonical_url: "https://gramino.pl/blog/slowniczek-materialow-outdoorowych"
last_updated: "2021-03-14"
---

# Nie każdy materiał jest taki sam – techniczny słowniczek miłośnika outdooru

Authors: Tomáš Roztočil

Date: 2021-03-14

Wybierasz sprzęt w góry i nie masz pojęcia, jak rozeznać się w różnych materiałach i ich nazwach handlowych? Zajrzyj do naszego technicznego słowniczka miłośnika outdooru.

Sprzęt outdoorowy przeszedł w ostatnich latach rewolucję. Minęły czasy, gdy nawet pusty plecak ważył kilka kilogramów, a na kilkudniowy trek ruszaliśmy obładowani ekwipunkiem, którego nie powstydziłby się poszukiwacz złota. Wraz z pojawieniem się nowoczesnych włókien, tkanin funkcyjnych i odchudzonych, oddychających membran objętość i waga sprzętu drastycznie zmalały. Dziś nawet na kilkumiesięczne wyprawy możesz ruszyć [z lekkim plecakiem](/blog/jak-odchudzic-plecak-7-porad), dzięki któremu w końcu nacieszysz się panoramami zamiast myśleć tylko o tym, kiedy przyjdzie kolejna przerwa. Nowoczesne materiały mimo swojej kompaktowości i niskiej wagi nie zawiodą cię nawet w nieprzyjaznych warunkach pogodowych.

W zalewie nowych materiałów i ich nazw handlowych niejeden miłośnik outdooru łatwo się jednak gubi. W tym artykule omówimy więc najpopularniejsze materiały po kolei, żebyś przy kolejnych zakupach lekkiego sprzętu w góry już się nie pogubił. Zajmiemy się ich podstawowymi właściwościami, a także zaletami i wadami.

## **Nie ma złej pogody, jest tylko zły sprzęt**

Na rynku sprzętu outdoorowego możesz dziś wybierać z ogromnej liczby specjalistycznych materiałów funkcyjnych – właśnie dlatego wielu doświadczonych outdoorowców będzie niezmiennie twierdzić, że uniwersalny sprzęt po prostu nie istnieje, a w szafie powinieneś mieć przynajmniej kilka plecaków, pięć kurtek, troje spodni, pięć rodzajów skarpet i do tego solidny stos koszulek. Czy taki arsenał jest jednak naprawdę konieczny? Zależy, ile czasu spędzasz w górach i w jakie warunki najczęściej ruszasz.

Powodem tak wąskiej specjalizacji jest to, że każdy z tych materiałów sprawdza się najlepiej w określonych warunkach – na przykład ocieplane [wodoodporne skarpety](/c/odziez/wodoodporne-skarpety) z membraną weźmiesz raczej na wilgotne jesienne dni, a latem docenisz lekkie, przewiewne materiały, które szybko schną. Zawsze, gdy szykujesz się na zakup nowego sprzętu w góry, zapytaj więc najpierw samego siebie, w jakich warunkach spędzasz najwięcej czasu i jakim aktywnościom najczęściej się w nich oddajesz. Wybierając nową odzież i sprzęt, nie pomijaj wagi i kompaktowości – niepotrzebnie ciężki i zajmujący dużo miejsca ekwipunek będzie ci doskwierał latem i zimą, na szlakach i przy bikepackingu.

- [DexShell Ultra Thin Crew](/p/dexshell-ultra-thin-crew.md)
- [DexShell Thermlite](/p/dexshell-thermlite.md)
- [DexShell Running Lite Sock 2.0](/p/dexshell-running-lite-sock-2-0.md)
- [DexShell Beanie Gradient](/p/dexshell-beanie-gradient.md)
- [DexShell Drylite Gloves](/p/dexshell-drylite-gloves.md)
- [DexShell ThermFit Glove 3.0](/p/dexshell-thermfit-glove-3-0.md)
- [DexShell Ultralite Gloves 2.0](/p/dexshell-ultralite-gloves-2-0.md)
- [DexShell Trekking](/p/dexshell-trekking.md)
- [DexShell Pro Visibility Sock](/p/dexshell-pro-visibility-sock.md)
- [DexShell Watch Beanie 2.0](/p/dexshell-watch-beanie-2-0.md)

## **Z fabryki w góry**

Zanim wejdziemy w świat materiałów technicznych na dobre, trzeba sobie uświadomić, że zawsze musimy odróżniać nazwę samego włókna (na przykład poliester) od różnych nazw handlowych (na przykład Dyneema). Wyjściowe technologie i materiały wiele marek bowiem licencjonuje lub kupuje, a potem różnie je łączy, ulepsza i w końcu oferuje pod dźwięcznymi nazwami handlowymi. W większości technicznego sprzętu i odzieży na rynku znajdziesz w rzeczywistości tylko kilka podstawowych włókien syntetycznych. **To, co zasadniczo różnicuje ich jakość i funkcjonalność, to sposób obróbki i łączenie w nowych materiałach mieszanych.**

Jednym z przełomowych wynalazków w świecie włókien sztucznych był **poliester** – to materiał tak uniwersalny, że jako domieszka wykorzystywany jest przy produkcji niezliczonej liczby tkanin. Znajdziesz go we wszystkim: od [odzieży](/c/odziez), przez [plecaki](/c/plecaki), aż po [materace dmuchane](/c/spanie/maty-i-materace) i [namioty](/c/spanie/namioty). **Do jego podstawowych właściwości należą dobra odporność na promieniowanie UV, mała nasiąkliwość (szybko schnie) i odporność na przetarcia.**

Do kolejnych podstawowych materiałów stosowanych przy produkcji (nie tylko) odzieży i sprzętu outdoorowego należy **poliamid**. Jedną z jego rozpowszechnionych postaci jest już od 1930 roku poliamid 6.6, czyli **nylon**. Dziś znajdziesz go w mnóstwie odzieży funkcyjnej, ale używa się go na przykład też przy produkcji sprzętu wspinaczkowego. **W porównaniu z poliestrem ma większą odporność na rozdarcie i na przetarcia.** Nylon jest sprężysty, co bywa zarówno zaletą, jak i wadą. W porównaniu z poliestrem gorzej znosi promieniowanie UV, a w wilgotnych warunkach wchłania więcej wody. Powstają z niego na przykład tropiki ultralekkich namiotów, ciepła odzież z opatentowanego materiału Polartec, kurtki softshellowe, membrana Windstopper, wytrzymała tkanina **Cordura** a w naszej ofercie, w połączeniu z poliestrem i innymi włóknami, znajdziesz go na przykład w wodoodpornych skarpetach marki [DexShell](/b/dexshell).

Młodszym bratem poliamidu jest z kolei **polietylen**, z którego produkuje się na przykład materiał o wysokiej wytrzymałości znany pod nazwą handlową **Dyneema**. Ten techniczny materiał wyróżnia się przede wszystkim niewiarygodną wytrzymałością na rozciąganie przy minimalnej wadze, a także solidną odpornością na przetarcia – świetnie nadaje się więc do produkcji różnych linek statycznych i lin, ale dzięki swojej wytrzymałości znalazł zastosowanie choćby w skarpetach outdoorowych i niciach technicznych. Miłośnicy ultralight sięgają po niego na przykład w postaci [podkładu Tyvek](/p/tyvek-groundsheet-250-x-150-cm).

Wymienione wyżej materiały wielu producentów dziś różnie łączy i ulepsza, chcąc opracować jak najbardziej wytrzymały i najlżejszy sprzęt. Do tych nowatorskich materiałów hybrydowych należy na przykład **Dyneema® Composite Fabric** **(DCF)**, którą znajdziesz na przykład na plecakach, tarpach i innym sprzęcie legendarnej amerykańskiej marki [**Hyperlite Mountain Gear**](/b/hyperlite-mountain-gear). Ten ultralekki, a zarazem wytrzymały materiał powstaje przez laminowanie i zgrzewanie klasycznej Dyneemy**®** (polietylenu) między cienkie warstwy poliestru. Jego stosunek odporności na rozdarcie do wagi jest jeszcze lepszy niż u nylonu. **DCF ma bardzo małą sprężystość, bardzo dobrą odporność na przetarcia, jest w 100% wodoszczelny i nie wchłania wody. Jego wadą jest trudna obróbka i wysoka cena zakupu.**

- [Tyvek 150x250 cm (dla 2 osób)](/p/tyvek-groundsheet-250-x-150-cm.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Pods](/p/hyperlite-mountain-gear-pods.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Unbound 40](/p/hyperlite-mountain-gear-unbound-40.md)
- [NEMO Tensor Trail](/p/nemo-tensor-trail.md)
- [Big Agnes Tiger Wall UL3](/p/big-agnes-tiger-wall-ul3.md)
- [Big Agnes Rapide SL Insulated](/p/big-agnes-rapide-sl-insulated.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Dyneema Repair Kit](/p/hyperlite-mountain-gear-dyneema-repair-kit.md)
- [Liteway Lite Pocket Ultra](/p/liteway-lite-pocket-ultra.md)
- [Liteway Wash Bag](/p/liteway-wash-bag.md)
- [Sea To Summit Escapist 15D Tarp Large](/p/sea-to-summit-escapist-15d-tarp-large.md)
- [DexShell Ultra Thin Crew](/p/dexshell-ultra-thin-crew.md)

## **Ultralekkie i wytrzymałe?**

Przy wyborze lekkiego sprzętu w góry wielu śmiałków obawia się o jego wytrzymałość. Przy każdym włóknie technicznym podawana jest dlatego wartość **denier** (oznaczana literą „D”), którą mierzy się grubość poszczególnych włókien. To jednostka wywodząca się z grubości włókna naturalnego – 1 denier odpowiada grubości pojedynczego włókna jedwabiu. W przeliczeniu na liczby jest to waga w gramach na 9000 metrów. Materiały z grubszych włókien (o wyższej wartości denier) będą bardziej wytrzymałe, ale za to nie zaoszczędzisz na nich tyle wagi, a z kolei z tymi ultralekkimi trzeba obchodzić się nieco ostrożniej.

W nazwach materiałów outdoorowych często pojawia się też pojęcie **Ripstop**, czyli specjalną technikę tkania. W odstępach około pięciu do ośmiu milimetrów w tkaninę wplecione są grubsze nici osnowy, a czasem i wątku. Grubsze włókna nadają materiałowi charakterystyczny wygląd – najczęściej na pierwszy rzut oka zobaczysz kwadratową lub prostokątną kratkę. Przede wszystkim zwiększają odporność na rozdarcie i tworzą granicę dla ewentualnych rozdarć, które dzięki nim nie powiększają się dalej.

Na przykład przy [plecakach](/c/plecaki), gdzie wytrzymałość jest absolutnie kluczowa, producenci starają się w najbardziej narażonych miejscach użyć mocniejszych materiałów, a wagę oszczędzać przede wszystkim tam, gdzie to ma sens. Dzięki nowoczesnym technologiom i dopracowanym konstrukcjom możemy ci dziś zaoferować plecaki marek [Montane](/b/montane), [Granite Gear](/b/granite-gear), [Sierra Designs](/b/sierra-designs) czy [Mountainsmith](/b/mountainsmith), które są lekkie jak piórko, a jednocześnie wytrzymają długie, wymagające wyprawy i większe obciążenie.

- [Montane Trailblazer 44 (2024)](/p/montane-trailblazer-44-2024.md)
- [Montane Trailblazer LT 28](/p/montane-trailblazer-lt-28.md)
- [Montane Trailblazer 32 (2024)](/p/montane-trailblazer-32.md)
- [Montane Trailblazer 18 (2024)](/p/montane-trailblazer-18-2024.md)
- [Mountainsmith Zerk 40 – 2024](/p/mountainsmith-zerk-40.md)
- [Mountainsmith Scream 55 (2023)](/p/mountainsmith-scream-55-2023.md)
- [Granite Gear Virga3 55 Women's](/p/granite-gear-virga3-55-womens.md)
- [Montane Trailblazer 8 (2024)](/p/montane-trailblazer-8-2024.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Aero 28](/p/hyperlite-mountain-gear-aero-28.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Contour 35](/p/hyperlite-mountain-gear-contour-35.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Camera Pod](/p/hyperlite-mountain-gear-camera-pod.md)

*Plecaki Hyperlite Mountain Gear Unbound i Junction (autor: Jiří Pařízek)*

Jednym z legendarnych materiałów syntetycznych jest **Cordura**. To jedna z najpopularniejszych tkanin nylonowych (poliamidowych) na rynku i znajdziesz ją wszędzie tam, gdzie potrzebna jest wysoka wytrzymałość przy niskiej wadze. Dzięki swojej żywotności grubsze warianty Cordury o wyższych wartościach denier używane są przy produkcji plecaków, sprzętu alpinistycznego i wyposażenia wojskowego. Jej odchudzoną wersję znajdziesz z kolei na przykład w kolekcji Ultra-Sil marki [Sea To Summit](/b/sea-to-summit), która produkuje z niej na przykład [ultralekkie, wodoszczelne, a przy tym wytrzymałe worki kompresyjne](/c/sprzet/worki-i-organizery), które cieszą się dużą popularnością na długich przejściach w zmiennych warunkach, ale świetnie posłużą też jako wielofunkcyjna **torba na kierownicę** przy [bikepackingu](/blog/jak-zaczac-z-bikepackingiem).

- [Sea To Summit Ultra-Sil 15D Nano Tarp Poncho](/p/sea-to-summit-ultra-sil15d-nano-tarp-poncho.md)
- [Sea To Summit Lightweight Dry Bag](/p/sea-to-summit-lightweight-dry-bag.md)
- [Sea To Summit Ultra-Sil Stuff Sack](/p/sea-to-summit-ultra-sil-stuff-sack.md)
- [Hyperlite Mountain Gear Side Entry Pod](/p/hyperlite-mountain-gear-side-entry-pod.md)
- [Liteway Sleeping Pad Cover](/p/liteway-sleeping-pad-cover.md)
- [Sea To Summit eVac Compression Dry Bag UL](/p/sea-to-summit-evac-compression-dry-bag-ul.md)
- [Sea To Summit Lightweight Dry Bag First Aid](/p/sea-to-summit-lightweight-dry-bag-first-aid.md)
- [Sea To Summit Escapist 15D Tarp Large](/p/sea-to-summit-escapist-15d-tarp-large.md)
- [DD Hammocks SuperLight Tarp XL](/p/dd-hammocks-superlight-tarp-xl.md)

## **Sucho i wygodnie**

Odzież przeznaczona do aktywnego ruchu w górach musi przede wszystkim radzić sobie z trudnym połączeniem surowej pogody i wysiłku. Ultralekki sprzęt pozwoli ci iść znacznie szybciej i dalej, dlatego przy wyborze każdej odzieży powinna cię zawsze interesować nie tylko **wodoszczelność**, ale i solidna **oddychalność**. Nie ma bowiem nic gorszego, niż schować się przed lodowatym wiatrem w kurtkę, w której się zaparzysz, a ostatecznie wychłodzisz się jeszcze bardziej.

Jednym z najważniejszych elementów górskiej odzieży jest bez wątpienia zewnętrzna warstwa wodoszczelna, czyli **„hardshell”**. Nie obejdziesz się bez niej zwłaszcza w deszczowych rejonach, w wysokich górach i przy wszystkich [zimowych przygodach](/blog/zimowe-przygody-i-porady-o-sprzecie). Wodoszczelność uzyskuje się w odzieży najczęściej dzięki powłoce albo membranie. **Powłoka** to cienki film naniesiony na wewnętrzną stronę ochronnej warstwy zewnętrznej. **Membranę** tworzy cienka porowata lub nieporowata warstwa, wlaminowana między kolejne warstwy ochronne.

W ostatnich latach producentom membran udało się zasadniczo poprawić ich **stosunek wagi do funkcjonalności**, a kurtkę wodoszczelną często bez trudu spakujesz dziś do kieszeni. Dla zwolenników chodzenia na lekko kurtki membranowe to święty Graal – mimo swojej oddychalności potrafią bowiem ogrzać cię podczas ruchu, nawet jeśli masz na sobie tylko kilka spodnich warstw, a do tego doskonale ochronią cię przed najostrzejszym wiatrem.

Membrany znajdziesz jednak też w rękawicach, czapkach czy wodoodpornych skarpetach, które muszą chronić twoje nogi przed wilgocią i chłodem, a jednocześnie zapewnić stopom dość komfortu. Na przykład nasza ulubiona marka [DexShell](/b/dexshell) używa sprawdzonej przez lata membrany Porelle®, którą w niektórych modelach uzupełnia dla większego komfortu materiałami naturalnymi, takimi jak włókno bambusowe czy wełna merino.

Różne membrany i powłoki zawsze łączy się następnie z innymi materiałami, które mogą wyróżniać się na przykład niską wagą, wytrzymałością albo sprężystością. Zwolennicy ultralight upodobali sobie w ostatnich latach na przykład ultralekkie, a przy tym żywotne materiały brytyjskiej marki **Pertex** – w naszej ofercie znajdziesz je na puchówkach marki [Montane](/b/montane) czy [Cumulus](/b/cumulus), ale i na wielu śpiworach.

Zewnętrzne tkaniny śpiworów, puchówek, kurtek wodoszczelnych, ale i plecaków bardzo często pokrywa się cienką hydrofobową powłoką oznaczaną jako **DWR** (durable water repellent). Jej zadaniem jest zatrzymać pierwsze krople wody oraz chronić przed wilgocią i kondensacją.

- [Montane Anti-Freeze Hoodie](/p/montane-mens-anti-freeze-hoodie.md)
- [Montane Minimus Lite Jacket](/p/montane-mens-minimus-lite-jacket.md)
- [Montane Phase Lite Jacket](/p/montane-mens-phase-lite-jacket.md)
- [Montane Protium Lite Hoodie](/p/montane-mens-protium-lite-hoodie.md)
- [Montane Tenacity Pants](/p/montane-mens-tenacity-pants.md)
- [Cumulus Plancklite Men's](/p/cumulus-plancklite.md)
- [Patizon G 400](/p/patizon-g400.md)
- [Cumulus Panyam 450](/p/cumulus-panyam-450.md)
- [Cumulus Comforter L500](/p/cumulus-comforter-l500.md)
- [Warmpeace Viking 300](/p/warmpeace-viking-300.md)
- [Cumulus Inverse Jacket Men's](/p/cumulus-inverse-jacket.md)

## **W teren tylko w materiałach naturalnych**

Zwolennicy przygód na lekko słusznie nie dają sobie odebrać materiałów naturalnych, które pod wieloma względami często przewyższają włókna sztuczne. Do najpopularniejszych przędz naturalnych należy dziś bez wątpienia **wełna merino.** Główne zalety tej wyjątkowo delikatnej wełny to zdolność skutecznego izolowania w wilgoci i po spoceniu oraz długotrwała odporność na nieprzyjemny zapach. W porównaniu z klasyczną wełną owczą zdecydowanie też nie gryzie. Od materiałów syntetycznych schnie jednak nieco wolniej i sama w sobie nie jest aż tak wytrzymała. Właśnie dlatego sprawdza się najlepiej na długich przejściach i przy wytrzymałościowym marszu, przy którym nie pocisz się tak bardzo. Dzięki świetnym właściwościom izolacyjnym w wilgoci szczególnie cenią ją miłośnicy deszczowych, nordyckich krajów, gdzie ta naturalna owcza technologia w połączeniu z dobrą kurtką membranową potrafi utrzymać cię w komforcie przez całe tygodnie.

Gdybyśmy mieli wybrać nasz absolutnie ulubiony materiał naturalny, będzie to bez wątpienia **puch**. O tym lekkim, kompaktowym i cudownym materiale pisaliśmy już szczegółowo w poprzednim artykule – [Nie każdy puch jest taki sam. Wszystko, co warto o nim wiedzieć](/blog/puch-wszystko-co-warto-wiedziec).

*Plecak z ultralekkiego materiału Ecopak EPX200*

## **Teoria i praktyka**

Podstawową teorię i słownik sprzętu outdoorowego masz po przeczytaniu tego artykułu z pewnością w małym palcu. Jak jednak wszyscy wiemy, teoria to piękna rzecz, ale do praktyki często jej daleko. Nie daj się więc przytłoczyć ogromną ofertą – wybierając sprzęt na nadchodzący sezon, skup się głównie na aktywnościach, które cię cieszą, i na dodatkach, które ułatwią i umilą ci pobyt w terenie. Powinieneś też wiedzieć, że zwłaszcza przy podróżowaniu i trekkingu na lekko doświadczenie jest tak samo ważne jak dobry ekwipunek – gdy więc w końcu skompletujesz sprzęt swoich marzeń, **nie czekaj i od razu ruszaj z nim w góry, żeby go sprawdzić i porządnie się z nim oswoić**. Z niezawodnym i sprawdzonym sprzętem dojdziesz o wiele dalej i z uśmiechem na twarzy – a to przecież powód, dla którego wszyscy ruszamy w góry.

- [Patizon D 290](/p/patizon-d-290.md)
- [Patizon G 800](/p/patizon-g800.md)
- [Cumulus Mysterious Traveller 700](/p/cumulus-mysterious-traveller-700.md)
- [Cumulus Minilite Men's](/p/cumulus-minilite.md)
- [Cumulus Mountlite Jacket Men's](/p/cumulus-mountlite-jacket.md)
- [Montane Anti-Freeze Mitt](/p/montane-anti-freeze-mitt.md)
- [Montane Anti-Freeze Slipper](/p/montane-anti-freeze-slipper.md)
- [Montane Women's Anti-Freeze XT Hoodie](/p/montane-womens-anti-freeze-xt-hoodie.md)
- [Cumulus Mysterious Traveller 500](/p/cumulus-mysterious-traveller-500.md)
- [Cumulus Teneqa 700](/p/cumulus-teneqa-700.md)
- [Cumulus neo Quilt 150](/p/cumulus-neo-quilt-150.md)

This post is also available as [HTML](/blog/slowniczek-materialow-outdoorowych).

## Sitemap

See the full [sitemap](/sitemap.md) for all pages.