---
title: "Góry Fańskie – przewodnik po trekkingu w Tadżykistanie"
description: "Trekking w Górach Fańskich na własną rękę: trasa przez przełęcz Czimtarga dzień po dniu, dojazd na start, wizy, woda, aklimatyzacja i porady sprzętowe."
canonical_url: "https://gramino.pl/blog/gory-fanskie-przewodnik-trekking-tadzykistan"
last_updated: "2026-11-10"
---

# Góry Fańskie – przewodnik po trekkingu w Tadżykistanie

Authors: Michaela Czempková

Date: 2026-11-10

Trekking w Górach Fańskich na własną rękę: trasa przez przełęcz Czimtarga dzień po dniu, dojazd na start, wizy, woda, aklimatyzacja i porady sprzętowe.

Marzysz o górskim trekkingu, na którym śpisz pod pięciotysięcznikami, kąpiesz się w turkusowych jeziorach, a wieczorem pijesz herbatę z pasterzami? **Góry Fańskie** (*Fann Mountains*) w północno-zachodnim Tadżykistanie oferują właśnie taką przygodę. Na niewielkim obszarze znajdziesz dziesiątki jezior polodowcowych, szereg szczytów powyżej 5000 metrów i przełęcz Czimtarga na wysokości około 4750 m – najwyższe miejsce w tych górach, które da się przejść bez sprzętu wspinaczkowego.

Ten przewodnik opisuje **klasyczne przejście z obozu Artucz przez przełęcz Czimtarga do wioski Woru**. Znajdziesz w nim wszystko, czego potrzebujesz, żeby pokonać trasę na własną rękę: jak dostać się na start, jak wymagająca jest trasa, gdzie nabrać wody, jak się zaaklimatyzować i co spakować.

Ten siedmiodniowy trekking przeszłam w 2025 roku z Davidem podczas wyprawy Expedition Club, dla którego David pracuje jako przewodnik górski. W Górach Fańskich najbardziej urzekły mnie przepiękne jeziora – i to, jak blisko są tu pięciotysięczniki.

## **Najważniejsze informacje i spis treści**

- **Nazwa trekkingu:** przejście Gór Fańskich przez przełęcz Czimtarga (po angielsku *Chimtarga Pass Trek*)
- **Lokalizacja:** Tadżykistan, wilajet sogdyjski, góry Pamiro-Ałaj
- **Długość całkowita:** ok. 60 km
- **Suma przewyższeń:** ok. 4700 m podejść i 5000 m zejść
- **Najwyższy i najniższy punkt:** przełęcz Czimtarga (ok. 4750 m n.p.m.), start w Artuczu i meta w Woru (oba mniej więcej na 2000 m n.p.m.)
- **Czas trwania:** 7 dni marszu, z zapasem na aklimatyzację i pogodę 8–9 dni
- **Kierunek i sezon:** łukiem z Artucza przez jeziora Alauddin i przełęcz Czimtarga do Woru, sezon od czerwca do września
- **Start i meta:** obóz górski Artucz – wioska Woru w dolinie Archamaidan
- **Oficjalne źródło informacji:** brak, trasa nie ma zarządcy ani strony internetowej
- **Planowanie i przygotowanie:** pozwolenia (opłata za park narodowy), wizy (do 30 dni niepotrzebne), ubezpieczenie, nawigacja i mapy
- **Logistyka na szlaku:** nocleg i namiot, jedzenie i gotowanie, woda i jej uzdatnianie
- **Sprzęt:** odzież, obuwie i kijki, elektronika
- **Zagrożenia i trudność:** pogoda, teren, choroba wysokościowa, zdrowie i apteczka, psy pasterskie
- **Trasa dzień po dniu:** siedem etapów z Artucza do Woru, dzień rezerwowy, zalecany kierunek
- **Praktyczne porady na koniec:** budżet, pieniądze, zasięg, język

[Mapa](https://mapy.com/s/nonohukova)

## **Nazwa trekkingu**

Trekking nie ma jednej oficjalnej nazwy. Po angielsku nazywa się go *Chimtarga Pass Trek* albo *Fann Mountains Trek*, często mówi się też po prostu o klasycznym przejściu Gór Fańskich. Nazwę gór spotkasz również w zapisie *Fan Mountains*, po rosyjsku *Фанские горы*.

Uważaj na nazwy miejsc: mapy, biura podróży i miejscowi używają mieszanki tadżyckich, rosyjskich i angielskich transkrypcji. Jezioro Bolszoj Allo znajdziesz więc także jako *Big Allo* albo *Buzurg Alo*, a jeziora Alauddin jako *Alaudin*. Przy pierwszej wzmiance o każdym miejscu podaję polską i angielską nazwę, bo na mapach nazwy się różnią.

## **Lokalizacja**

Góry Fańskie leżą w północno-zachodnim **Tadżykistanie** w wilajecie sogdyjskim, niedaleko granicy z **Uzbekistanem**. Należą do systemu górskiego **Pamiro-Ałaj** i są wciśnięte między Góry Zarafszańskie i Hisarskie. Najwyższym szczytem jest **Czimtarga** (*Chimtarga*, 5489 m), a tuż obok wznosi się pokryta lodowcem **Energija** (*Energia*, 5120 m).

Krajobraz jest tu suchy i pylisty: szare i rdzawe piarżyska, ostre skalne szczyty, a między nimi **turkusowe jeziora polodowcowe** otoczone zaroślami jałowca. Góry Fańskie leżą poza Górskim Badachszanem (GBAO), więc w przeciwieństwie do Pamiru nie potrzebujesz specjalnego pozwolenia.

*Widok z grani na ośnieżone szczyty i turkusowe jeziorka*

## **Długość całkowita**

Klasyczne przejście z Artucza do Woru ma **około 60 kilometrów**. W zależności od tego, gdzie dokładnie zaczniesz i skończysz oraz ile wycieczek aklimatyzacyjnych dodasz, wychodzi od 55 do 65 km. Kilometrów nie jest więc dużo – trudność trekkingu tkwi w wysokości, przewyższeniach i terenie, a nie w dystansie.

## **Suma przewyższeń**

Na całej trasie pokonasz około **4700 metrów** podejść i około **5000 metrów** zejść. Dzienne odcinki są krótkie, ale strome: zwykle to 800–1000 m w górę na 6–8 kilometrach. Najcięższy jest dzień przejścia przez przełęcz Czimtarga, kiedy czeka cię prawie **1800 m zejścia**, w dużej części po niestabilnym piargu.

## **Najwyższy i najniższy punkt**

Najwyższym punktem jest **przełęcz Czimtarga** (*Chimtarga Pass*) między szczytami Czimtarga i Energija. Źródła podają jej wysokość od 4740 do 4760 m, najczęściej **4750 m n.p.m.** Powyżej 4000 m spędzisz tylko dwa dni, ale za to porządnie: najwyżej położony obóz pod przełęczą Czimtarga leży na wysokości 4500 m, a taka wysokość potrafi dać się mocno we znaki.

Najniżej położone są początek trekkingu – obóz górski **Artucz** – oraz obóz przy wiosce **Woru**, leżące mniej więcej na **2000 m n.p.m.** Reszta trasy prowadzi na wysokości od 2800 do 3500 m.

## **Czas trwania**

Sam marsz zajmie **7 dni**. Licz się jednak z co najmniej jednym–dwoma dniami zapasu – na aklimatyzację, złą pogodę albo odpoczynek, gdy dopadną cię problemy żołądkowe (co zdarza się tu częściej, niżbyś chciał). Realnie zarezerwuj więc **8–9 dni w górach** plus 1–2 dni na dojazd i powrót.

My dnia rezerwowego nie potrzebowaliśmy. Do obozu docieraliśmy codziennie około drugiej po południu, rozbijaliśmy namioty i ruszaliśmy na lekko na okoliczne wzgórza na wyjścia aklimatyzacyjne.

*Namiot NEMO Dragonfly o zmierzchu pod lodowcem*

*Zejście z trawiastej grani do turkusowego jeziora*

## **Kierunek i sezon**

Trasa prowadzi łukiem: z Artucza na południe do jezior Kulikalon, potem na wschód do jezior Alauddin, stamtąd na południe pod Czimtargę i przez przełęcz na zachód w dół do doliny Archamaidan aż do Woru. **Ten kierunek ma sens z dwóch powodów.** Po pierwsze, wysokość noclegów rośnie stopniowo (mniej więcej 2400 → 2800 → 3500 → 4500 m), więc zdążysz się zaaklimatyzować. Po drugie, zachodnia strona przełęczy Czimtarga to stromy, sypki piarg, po którym dużo przyjemniej się schodzi niż wspina z pełnym plecakiem.

Sezon trwa mniej więcej **od czerwca do września**. Na początku lata na przełęczy bywa więcej śniegu, ale też więcej wody w strumieniach. Pod koniec sezonu śnieg znika, a mniejsze źródła wysychają. Najlepszy termin zależy więc głównie od tego, ile śniegu spadło w danym roku i jak wyglądają źródła wody.

Wyruszyliśmy w połowie sierpnia. W dolinach było ciepło, w górach po południu robiło się chłodniej, ale nie było przymrozków – na to jednak nie da się liczyć. Przez cały czas nie padało, a na przełęczy Czimtarga nie było śniegu.

## **Start i meta**

### **Start: obóz górski Artucz**

Większość trekkingów w Górach Fańskich zaczyna się w **obozie górskim Artucz** (*Artuch Alplager*), dawnej radzieckiej bazie dla wspinaczy. Znajdziesz tu nocleg, jedzenie, prąd do naładowania elektroniki i zwykle kogoś, kto mówi po angielsku. Obóz leży około 8 km powyżej wioski o tej samej nazwie. Prowadzi do niego bardzo zniszczona droga, ale niektórzy kierowcy są gotowi wywieźć cię **aż na górę** – oszczędzisz sobie dwie–trzy godziny marszu w pyle wzdłuż drogi. Pamiętaj jednak, że auto z niskim zawieszeniem tam nie wjedzie, idealny jest terenowy samochód albo wyższy bus.

### **Meta: wioska Woru**

Trekking kończy się w dolinie rzeki Archamaidan przy wiosce **Woru**. Poniżej wioski są rodzinne obozowiska, gdzie możesz przenocować w namiocie lub pod zadaszeniem i dać się ugościć pilawem, szaszłykiem i domowym dżemem morelowym. Do Woru prowadzi już droga dla samochodów, więc stąd możesz załatwić transport z powrotem do cywilizacji. W Woru może jednak nie być zasięgu do internetu. **Transport z mety umów więc jeszcze przed trekkingiem** na konkretny dzień albo zorganizuj go przez komunikator satelitarny lub z pomocą miejscowych.

## **Jak dostać się na start**

Z Europy do Gór Fańskich dostaniesz się na dwa sposoby. Oba zaczynają się lotem, zwykle z przesiadką w Stambule.

**Wariant 1: przez Duszanbe (Tadżykistan).** Loty ze Stambułu do **Duszanbe** (*Dushanbe*) zwykle przylatują w nocy. Na lotnisku otoczą cię taksówkarze z zawyżonymi cenami, więc albo miej umówiony transport, albo się targuj (kurs do centrum powinien kosztować kilkadziesiąt somoni, nie kilkaset). Miej przygotowane drobne w euro lub dolarach, z dużego banknotu mogą nie mieć wydać. Z Duszanbe do Artucza jedzie się **5–6 godzin** przez przełęcz Anzob i długi nieoświetlony tunel, który miejscowi nazywają „tunelem śmierci”. Transport terenówką lub busem kosztuje orientacyjnie **700–1000 TJS za auto**, zależnie od targowania i wielkości samochodu. Zaleta: w Duszanbe łatwo kupisz kartusze gazowe i lokalną kartę SIM.

**Wariant 2: przez Samarkandę (Uzbekistan).** Do **Samarkandy** lata więcej połączeń, a do Gór Fańskich jest stąd bliżej. Taksówka w niecałą godzinę dowiezie cię do granicy, którą przejdziesz **pieszo**. To szybsze niż przekraczanie jej autem, które może czekać na granicy nawet kilka godzin. Po tadżyckiej stronie jedziesz do miasteczka **Pendżikent** (*Panjakent*), a stamtąd 2–3 godziny do Artucza. Taksówkarze dosłownie biją się o klientów na granicy, więc się targuj. Kantor jest bezpośrednio na przejściu granicznym.

**Nasza rada:** przyleć do Duszanbe, a odlatuj z Samarkandy (albo odwrotnie). Z Woru do granicy z Uzbekistanem są tylko około dwie godziny, więc nie musisz wracać przez całe góry do Duszanbe.

*Przerwa nad górskim potokiem pod ośnieżonym szczytem*

*Popękany lodowiec pod skalnymi ścianami*

## **Planowanie i przygotowanie**

### **Pozwolenia**

Na trekking w Górach Fańskich **nie potrzebujesz żadnego pozwolenia**. Specjalne pozwolenie (GBAO) jest wymagane tylko w Górskim Badachszanie w Pamirze, do którego Góry Fańskie nie należą.

Licz się jednak z **opłatą za wstęp do parku narodowego**. Pobierają ją strażnicy lub żołnierze przy popularnych jeziorach, zwykle przy jeziorach Kulikalon i Alauddin. Wysokość opłaty i sposób jej pobierania różnią się z roku na rok i od osoby do osoby – czasem dostaniesz porządne potwierdzenie, czasem to raczej kwestia umowy. Cudzoziemcy płacą więcej niż miejscowi. Miej przy sobie drobne w somoni.

### **Wizy**

**Tadżykistan:** od 2022 roku jako obywatel Polski możesz wjechać **bez wizy na 30 dni**, wystarczy ważny paszport. Na lotnisku wypełnisz krótką kartę wjazdu. Jej drugą część zachowaj, możesz jej potrzebować przy wyjeździe. Cudzoziemcy muszą się zarejestrować w ciągu 10 dni od przyjazdu, co załatwi za ciebie miejsce noclegu. Jeśli idziesz w góry od razu na dłużej niż 10 dni, spędź pierwszą noc w hotelu lub pensjonacie i poproś o rejestrację na cały pobyt.

**Uzbekistan** (jeśli jedziesz przez Samarkandę): również **bez wizy na 30 dni**. Tu jednak traktuj rejestrację poważnie – miejsce noclegu musi cię zarejestrować, a ty **poproś o potwierdzenie za każdą noc**. Sprawdza się to przy wyjeździe z kraju.

[Liteway Base Wallet Ultra](/p/liteway-base-wallet-ultra.md)

### **Ubezpieczenie**

Nie lekceważ ubezpieczenia. Wykup **ubezpieczenie podróżne obejmujące turystykę górską do 5000 m n.p.m.** Ważne jest też, żeby obejmowało **akcję ratunkową, ewakuację śmigłowcem i transport do kraju** z wystarczającymi limitami.

Ratownictwo górskie w Tadżykistanie działa tylko w ograniczonym zakresie, a w górach polegasz głównie na **własnej pomocy**, numerze alarmowym 112 i ubezpieczycielu. W dolinach zwykle nie ma zasięgu, dlatego polecam mieć ze sobą **komunikator satelitarny**. Przed wyjazdem sprawdź, która placówka RP zapewnia pomoc konsularną obywatelom w Tadżykistanie, i zarejestruj podróż w systemie Odyseusz.

### **Nawigacja i mapy**

Szlak **nie jest oznakowany**. Przeważnie idziesz dobrze wydeptaną ścieżką, ale są miejsca, w których się gubi: na podejściu na przełęcz Zijorat, na głazowiskach morenowych wokół jeziora Bolszoj Allo albo tam, gdzie pasterze i osły wydeptali dziesiątki równoległych ścieżek. Orientuj się według kopczyków, ale nie polegaj na nich całkowicie, czasem stoją trochę z boku.

Podstawą jest **ślad GPS w mapach offline** w telefonie. W Górach Fańskich dobrze sprawdza się **Mapy.com**, gdzie zaznaczona jest większość ścieżek wraz z przełęczami i jeziorami. Jako zapas możesz kupić **papierową mapę Gór Fańskich** wydawnictwa EWP i do tego kompas. Całą naszą trasę znajdziesz na mapie powyżej.

*Trawers suchego zbocza nad lodowcową doliną*

*Widok z grani na lodowiec i ośnieżone szczyty*

## **Logistyka na szlaku**

### **Nocleg**

Na szlaku śpisz **we własnym namiocie** – schronisk tu nie ma. Miejsca biwakowe są przy jeziorach i pod przełęczami, przeważnie dobrze znane i wydeptane:

- **Przy popularnych jeziorach** (Kulikalon, Alauddin, Mutne) w szczycie sezonu bywa tłoczno. Kto przyjdzie wcześniej, ten wybiera – często wystarczy odejść kilkaset metrów od czajchany, żeby znaleźć spokojniejsze i czystsze miejsce. Tam, gdzie sprzedaje się jedzenie albo stoją strażnicy, za nocleg czasem się płaci.
- **Obóz pod przełęczą Czimtarga** jest rozległy – płaskie miejsca na namioty są rozrzucone na dużej powierzchni, łącznie mniej więcej na dziesięć namiotów. Niższe placyki są na wysokości około 4100 i 4350 m, najwyższe około 4500 m, a kolejne platformy jeszcze bliżej przełęczy. Trasą chodzą głównie grupy rosyjskich turystów, którym sprzęt noszą osły, więc **dotrzyj jak najwcześniej, najlepiej do południa**, żeby mieć gdzie rozbić namiot.
- **Na starcie i na mecie** możesz skorzystać z zaplecza obozu górskiego w Artuczu i rodzinnych obozowisk przy Woru, gdzie można przenocować w namiocie lub pod dachem, wziąć prysznic i zjeść ciepły posiłek.

[NEMO Dragonfly OSMO 2P](/p/nemo-dragonfly-osmo-2p.md)

### **Namiot i system do spania**

Weź [namiot](/c/spanie/namioty), który wytrzyma **silny wiatr**. Miejsca biwakowe są często kamieniste i śledzie nie trzymają się w ziemi, więc licz się z kotwiczeniem do kamieni. Przydadzą się dłuższe [linki odciągowe](/c/spanie/linki-i-sledzie-do-namiotow). [Śpiwór](/c/spanie/spiwory) albo [quilt](/c/spanie/quilty) wybierz z komfortem **w okolicach zera**: na wysokości 4500 m pod przełęczą Czimtarga temperatura w nocy może spaść poniżej zera. Dobra [trzysezonowa dmuchana karimata z wyższą izolacją](/c/spanie/maty-i-materace/materace-trzysezonowe) ochroni cię przed zimnym, kamienistym podłożem.

Miejsca biwakowe są niestety często zaśmiecone odpadkami i ludzkimi odchodami. Bądź lepszy niż twoi poprzednicy: zabierz ze sobą wszystkie śmieci, potrzeby załatwiaj z dala od wody i szlaku, a papier toaletowy zakop albo zabierz (zasada **Leave No Trace**).

## Sprzęt do spania w Góry Fańskie

- [NEMO Tensor All-Season](/p/nemo-tensor-all-season.md)
- [Patizon G 400](/p/patizon-g400.md)
- [Big Agnes Copper Spur UL2](/p/big-agnes-copper-spur-ul2.md)
- [Cumulus Panyam 600](/p/cumulus-panyam-600.md)
- [Patizon G 600](/p/patizon-g-600.md)
- [Big Agnes Copper Spur UL2 XL](/p/big-agnes-copper-spur-ul2-xl.md)
- [Sea To Summit Aeros Premium Pillow (2026)](/p/sea-to-summit-aeros-premium-pillow-2026.md)
- [Tyvek 150x250 cm (dla 2 osób)](/p/tyvek-groundsheet-250-x-150-cm.md)
- [Therm-a-Rest NeoAir XLite NXT](/p/therm-a-rest-neoair-xlite-nxt.md)
- [EVA Foam Pad 3 mm](/p/eva-foam-pad-3-mm.md)
- [Cumulus Protection Boots](/p/cumulus-protection-boots.md)

### **Jedzenie i gotowanie**

Jedzenie na cały trekking kup z wyprzedzeniem. W Duszanbe, Pendżikencie i Samarkandzie znajdziesz duże bazary z tanimi orzechami, suszonymi owocami i pieczywem, a w supermarketach zupki instant, płatki owsiane i inne podstawowe produkty. **Jedzenie liofilizowane** lepiej przywieź z domu.

[Kartuszy gazowych](/c/gotowanie/kartusze-i-paliwo) nie możesz zabrać do samolotu, więc musisz kupić je na miejscu. W Duszanbe dostaniesz je bez problemu. Dla orientacji: nam z Davidem na dwoje na cały trekking wystarczył jeden kartusz 227 g. Gotowaliśmy jednak tylko wodę – rano na owsiankę i kawę, wieczorem do zalania liofilizatów. Jeśli planujesz gotować więcej, polecam jeden duży kartusz 450 g.

Od czasu do czasu zaskoczy cię lokalna przedsiębiorczość. Przy niektórych jeziorach stoją proste **czajchany**, gdzie dostaniesz herbatę, pilaw, frytki, ciastka, colę, a nawet piwo. Pasterze mogą ci zaproponować **kefir, jogurt albo chleb**, a w dolinach może ktoś poczęstuje cię arbuzem. Traktuj to jednak jako bonus i nie polegaj na miejscowych.

Jeśli plecak wyda ci się za ciężki, przy jeziorach można umówić się z **tragarzem z osiołkiem**, który zaniesie twój plecak na przykład aż do następnego obozu.

*Plecaki Hyperlite Mountain Gear Unbound*

*Gotowanie na kuchence MSR PocketRocket przy namiocie NEMO Dragonfly*

## Gotowanie i jedzenie

- [MSR PocketRocket Deluxe](/p/msr-pocketrocket-deluxe.md)
- [TOAKS Titanium 1100 ml Pot with Bail Handle](/p/toaks-pot-1100-ml-bail-handle.md)
- [Sea To Summit Frontier UL Long Handle Spoon](/p/sea-to-summit-frontier-ul-long-handle-spoon.md)
- [REAL Turmat Szarpana wieprzowina z ryżem](/p/real-turmat-pulled-pork-with-rice.md)
- [Adventure Menu Kurczak Tikka Masala z ryżem basmati](/p/adventure-menu-chicken-tikka-masala-with-basmati-rice.md)
- [Summit To Eat Tikka Masala z ryżem i warzywami](/p/summit-to-eat-vegetable-tikka-masala-with-rice.md)
- [Summit To Eat Makaron boloński](/p/summit-to-eat-pasta-bolognaise.md)
- [Adventure Menu Penne z sosem bolońskim i parmezanem](/p/adventure-menu-penne-bolognese.md)
- [REAL Turmat Tacos](/p/real-turmat-taco-bowl.md)
- [Summit To Eat Duszona wołowina we własnym sosie z ziemniakami](/p/summit-to-eat-beef-stew-with-potatoes.md)

### **Woda**

Woda jest w Górach Fańskich **słabym punktem**. Jeziora nie wysychają, ale to w nich woda jest najbardziej zanieczyszczona. Jeśli znajdziesz inne źródło, lepiej nabierz wodę z niego. Do jezior spływa bowiem cały brud z okolicznych pastwisk i pył lodowcowy. Biegunka w Tadżykistanie i tak dopada prawie każdego – czasem nawet tych, którzy porządnie filtrują. Mimo to:

- Zawsze **filtruj i dodatkowo dezynfekuj** wodę tabletkami albo lampą UV.
- **Wybieraj dopływy, źródła i strumienie lodowcowe** zamiast wody z jezior. Jeziora Mutne są mętne od pyłu i mułu lodowcowego (stąd ich nazwa). Mętna woda szybko zapcha ci filtr i będziesz musiał co chwilę [płukać go wstecznie.](/blog/konserwacja-filtrow-do-wody)
- W miastach pij tylko wodę butelkowaną albo herbatę.

[Katadyn Micropur Forte MF 1T](/p/katadyn-micropur-forte-mf-1-t.md)

### **Filtrowanie i uzdatnianie wody**

Podstawą jest mechaniczny [**filtr**](/c/sprzet/filtry-do-wody), bez którego lepiej w ogóle nie jechać do Azji Środkowej. Połącz go z [**dezynfekcją chemiczną**](/p/katadyn-micropur-forte-mf-1-t) (tabletki, krople) albo lampą UV. Miej ze sobą butelki na co najmniej **3–4 litry** i trzymaj osobno butelki na wodę brudną i czystą.

Na niektórych odcinkach wody **nie ma wcale**, więc nabieraj ją z zapasem:

- **Podejście na przełęcz Zijorat** – woda jest dopiero przy zejściu do jezior Kulikalon, rano nabierz 2–3 litry.
- **Podejście na przełęcz Alauddin** – ostatnie pewne źródło to potok w dolinie pod przełęczą, w suchym roku wyżej nic już nie płynie.
- **Obóz pod przełęczą Czimtarga** – woda płynie z lodowca, ale głównie po południu i wieczorem. Rano potok może być suchy, więc **wieczorem nabierz wodę także na następny dzień**. Za przełęczą kolejną wodę z rzeki nabierzesz dopiero po stromym zejściu.
- **Jezioro Bolszoj Allo** – w okolicy biwaku jest głównie woda z jeziora. Lepiej nabrać czystą wodę jeszcze podczas zejścia z mniejszych potoków.

*Filtrowanie wody filtrem mechanicznym Katadyn BeFree*

*Lampa UV SteriPen Ultra*

## Filtry do wody i butelki

- [Katadyn BeFree 1 L](/p/katadyn-befree-1-l.md)
- [Sawyer Single Mini](/p/sawyer-single-mini.md)
- [HydroBlu Versa Flow Water Filter Package](/p/hydroblu-versa-flow-water-filter-package.md)
- [LifeStraw Peak Series Solo](/p/lifestraw-peak-series-solo.md)
- [Platypus QuickDraw Microfilter System](/p/platypus-quickdraw-microfilter-system.md)
- [LifeStraw Peak Series Collapsible Squeeze Bottle 1 L](/p/lifestraw-peak-series-collapsible-squeeze-bottle-1-l.md)
- [CNOC Vecto 2 L 28 mm](/p/cnoc-vecto-2-l-28-mm.md)
- [CNOC Hydriam 750 ml 42 mm](/p/cnoc-hydriam-750-ml-42-mm.md)
- [Platypus Softbottle 1,0 L Platy Logo Closure Cap](/p/platypus-softbottle-1-l-platy-logo-closure-cap.md)
- [Platypus Softbottle 1,0 L Platy Logo Push-Pull](/p/platypus-softbottle-1-l-platy-logo-push-pull.md)
- [HydroBlu Collapsible Canteen](/p/hydroblu-collapsible-canteen.md)

## **Sprzęt**

Na tym trekkingu możesz nieść wszystko na własnych plecach albo skorzystać z miejscowych osiołków. Jak na każdym trekkingu warto mieć lekki sprzęt, bo każdy dodatkowy gram boleśnie odczujesz na podejściach na wysokie przełęcze. Jeśli jeszcze nie zacząłeś odchudzać sprzętu, zajrzyj do naszego poradnika, [**jak zestawić listę sprzętu**](/blog/jak-stworzyc-liste-sprzetu-ultralight), i zainspiruj się [naszymi listami sprzętu](/blog/lista-sprzetu-na-trekking-w-tadzykistanie).

Namiot i spanie, jedzenie i gotowanie oraz uzdatnianie wody znajdziesz wyżej w części o logistyce. Tutaj jest reszta sprzętu.

### **Odzież**

Klasyczne [warstwowanie](/blog/jak-warstwowac-ubrania-na-trekking): warstwa bazowa, polar albo lekka ocieplająca bluza, [**puchówka**](/c/odziez/kurtki-puchowe) na wieczory i nieprzemakalna kurtka na wiatr i burze. Przyda się też ciepła czapka i rękawiczki. Świetnie sprawdzi się **sun hoodie** – lekka koszulka z kapturem i długim rękawem z materiału z ochroną UPF. Słońce na dużej wysokości jest naprawdę ostre, więc nie zapomnij też o dobrych **okularach przeciwsłonecznych**, [nakryciu głowy](/p/gramino-trucker-hat), kremie z wysokim filtrem i pomadce do ust.

## Odzież na górski trekking

- [Turbat Maya Hood Trek Mns](/p/turbat-maya-hood-trek-mns.md)
- [Turbat Maya 2 LS Wmn](/p/turbat-maya-2-ls-wmn.md)
- [Montane Women's Anti-Freeze Hoodie (2025)](/p/montane-womens-anti-freeze-hoodie-2025.md)
- [Montane Women's Protium Lite Hoodie](/p/montane-womens-protium-lite-hoodie.md)
- [Turbat Dja Wmn](/p/turbat-dja-wmn.md)
- [Turbat Dja Shorts Wmn](/p/turbat-dja-shorts-wmn.md)
- [Montane Women's Dart XT Long Janes](/p/montane-womens-dart-xt-long-janes.md)
- [Turbat Maya Hood Trek Wmn](/p/turbat-maya-hood-trek-wmn.md)
- [Patizon Merino Beanie](/p/patizon-merino-beanie.md)
- [Montane Protium Glove](/p/montane-protium-glove.md)
- [Gramino Trucker Hat](/p/gramino-trucker-hat.md)

### **Obuwie, skarpety, raczki i kijki**

Trekking da się przejść w **butach do biegania w terenie** ([damskich](/c/buty/buty-trailowe-damskie) albo [męskich](/c/buty/buty-trailowe-meskie)) z dobrą podeszwą, która trzyma na kamieniach i piargu. Kto woli podparcie kostki, doceni wyższe buty, zwłaszcza na stromych zejściach z przełęczy. Pył i drobne kamyki na pewno będą wpadać ci do butów, więc warto mieć [**stuptuty**](/p/tidy-gear-gaiters). [**Kijki trekkingowe**](/c/sprzet/kije-trekkingowe) są na zejściach po piargu absolutną koniecznością.

Do butów warto mieć dobre skarpety z wełny merino. Míša miała na trekkingu [Darn Tough Light Hiker Micro Crew](/p/darn-tough-light-hiker-micro-crew-lightweight-womens) i skarpety z palcami [Injinji Outdoor Midweight Mini-Crew Wool](/p/injinji-outdoor-midweight-mini-crew-wool).

**Raczki tak, raki nie.** Na letni trekking nie będziesz potrzebować raków ani czekana. [**Raczki**](/c/sprzet/raczki) przydadzą się jednak na wypadek, gdyby na przełęczy albo w żlebach, gdzie śnieg utrzymuje się dłużej, jeszcze trochę go zostało. My w połowie sierpnia raczków nie potrzebowaliśmy. O warunki śniegowe na przełęczy **zapytaj miejscowych albo tragarzy** w dolinie – będą wiedzieć najlepiej.

## Obuwie, skarpety i kijki trekkingowe

- [Topo Athletic Women's Terraventure 4 Wide](/p/topo-athletic-terraventure-4-wide-womens.md)
- [Topo Athletic Terraventure 5 Men's](/p/topo-athletic-terraventure-5-mens.md)
- [Topo Athletic Terraventure 5 Wide Women's](/p/topo-athletic-terraventure-5-wide-womens.md)
- [Tidy Gear Gaiters](/p/tidy-gear-gaiters.md)
- [Darn Tough Women's Light Hiker Micro Crew Lightweight](/p/darn-tough-light-hiker-micro-crew-lightweight-womens.md)
- [Injinji Outdoor Midweight Mini-Crew Wool](/p/injinji-outdoor-midweight-mini-crew-wool.md)
- [Fizan Compact](/p/fizan-compact.md)
- [Fizan Compact Pro](/p/fizan-compact-pro.md)
- [Darn Tough Men's Hiker 1/4 Midweight](/p/darn-tough-hiker-1-4-midweight-mens.md)
- [Darn Tough Women's Bear Town Micro Crew Lightweight](/p/darn-tough-bear-town-micro-crew-lightweight-womens.md)

[Snowline Chainsen Light](/p/snowline-chainsen-light.md)

### **Elektronika**

Prąd znajdziesz tylko na starcie w obozie Artucz i na mecie w wiosce Woru, pomiędzy nimi nic. Weź odpowiednio duży [**powerbank**](/c/sprzet/powerbanki) – GPS w telefonie mocno drenuje baterię.

Do wyposażenia należy też lekka [czołówka](/p/nitecore-nu25-mct-ul) – Míša używa modelu [Nitecore NU25 MCT UL](/p/nitecore-nu25-mct-ul). A jeśli zabierasz komunikator satelitarny (zob. Ubezpieczenie), licz się z tym, że być może też będziesz musiał ładować go z powerbanku.

[Nitecore NB10000 Power Bank GEN4](/p/nitecore-nb10000-power-bank-gen4.md)

Cały sprzęt, z którym przeszliśmy Góry Fańskie, łącznie z listami sprzętu Míši i Davida, znajdziesz w artykule [**Lista sprzętu na tygodniowy trekking górski w Tadżykistanie**](/blog/lista-sprzetu-na-trekking-w-tadzykistanie).

*Kompletny sprzęt Míši i Davida na trekking w Górach Fańskich*

## **Zagrożenia i trudność**

### **Pogoda**

Lato w Górach Fańskich jest **przeważnie słoneczne i suche**. Ale góry to góry. Po południu może szybko rozwinąć się burza, a na wysokości około 4000 m śnieg może spaść o każdej porze roku. Pod przełęczą Czimtarga nawet latem możesz przeżyć kilkugodzinną śnieżycę. Obowiązuje więc prosta zasada: **na dzienny etap wyruszaj wcześnie rano**, na przełęcze wchodź tylko przy dobrej widoczności i stabilnej pogodzie, a w obozie bądź najlepiej wczesnym popołudniem. Na przełęczy Czimtarga może wiać ostry, zimny wiatr, nawet gdy poza tym jest ładna pogoda.

Drugą skrajnością jest **słońce**. Powyżej 3000 m potrafi poparzyć skórę szybciej, niż myślisz, a cienia w górach zwykle nie znajdziesz.

### **Teren**

Trekking jest **wymagający fizycznie, ale latem nie wymaga umiejętności wspinaczkowych**. Prowadzi wydeptanymi ścieżkami, ale wiele z nich jest stromych, pylistych i żwirowych. Spodziewaj się:

- **piargów i głazowisk** – głównie wokół Jezior Mutnych, pod przełęczą Czimtarga i wokół jeziora Bolszoj Allo,
- **stromych podejść po pylistych zboczach**, gdzie stopa może osunąć się przy każdym kroku,
- **brodów i przeskakiwania przez potoki** po kamieniach, a po deszczu czasem szukania przejścia w górę strumienia.

Samo podejście na przełęcz Czimtarga nie jest najtrudniejsze. Tylko w okolicy 4300 m jest jeden stromy odcinek, gdzie uważaj, żeby nie strącić kamienia na ludzi poniżej. **Trudniejsze jest zejście z przełęczy** na zachodnią stronę: lekko eksponowane odcinki, strome piarżysko, które rozjeżdża się pod nogami, i kruszejąca skała. Ścieżka prowadzi tuż pod skałą i zwłaszcza w deszczu grozi **spadanie kamieni** z góry. Bądź czujny, nie zatrzymuj się pod ścianą dłużej, niż to konieczne, a gdy coś ci się osunie, krzycz „kamień!”. Niższa część zejścia to długie piarżysko, po którym da się zjechać prawie jak po śniegu.

Wymagający jest też **ostatni dzień do Woru**. Choć już tylko schodzisz, ścieżka prowadzi najpierw labiryntem głazów, potem pylistym terenem, a na koniec kanionem wzdłuż rzeki, więc idzie się wolniej, niż można by się spodziewać.

*Na szlaku pod skalistym szczytem*

### **Choroba wysokościowa**

Najwyżej położony obóz znajduje się na wysokości 4500 m, a najwyższym punktem trekkingu jest przełęcz na wysokości 4750 m. To wysokości, na których **ostra choroba górska** (AMS) może dopaść każdego, niezależnie od kondycji. Żeby jej uniknąć, przestrzegaj tych zasad:

- **Stopniowa aklimatyzacja –** Powyżej 3000 m nie podnoś wysokości noclegu o więcej niż około 300–500 m dziennie. Na przełęcz Czimtarga idź dopiero po co najmniej dwóch–trzech nocach powyżej 3000 m.
- **Wejdź wyżej, śpij niżej –** Przy Jeziorach Mutnych zrób po południu lekką wycieczkę aklimatyzacyjną kilkaset metrów wyżej i wróć na noc w dół.
- **Pij i jedz wystarczająco –** Celem są 3–4 litry płynów dziennie, unikaj alkoholu.
- **Nie ignoruj objawów –** Ból głowy, nudności, brak apetytu, zawroty głowy albo bezsenność oznaczają stop – nie idź wyżej. Jeśli objawy do następnego dnia nie ustąpią albo się nasilą, **zejdź na niższą wysokość**.
- **Splątanie, utrata koordynacji, duszność w spoczynku albo kaszel** to objawy zagrażającego życiu obrzęku mózgu (HACE) lub płuc (HAPE). W takim przypadku jedynym leczeniem jest **natychmiastowe zejście**, nawet w nocy i przy złej pogodzie, oraz wezwanie pomocy.

[Sea To Summit Wilderness Wash Pocket Soap](/p/sea-to-summit-wilderness-wash-pocket-soap.md)

### **Zdrowie i apteczka**

Najczęstszym problemem nie są tu odciski, ale **żołądek i jelita.** Biegunka dopada prędzej czy później prawie każdego, czy to z powodu wody, jedzenia, czy zmęczenia. Dbaj więc o higienę rąk – Míša używa na trekkingach mydła Sea To Summit Wilderness Wash w [stałej](/p/sea-to-summit-wilderness-wash-pocket-soap) albo [płynnej](/p/sea-to-summit-wilderness-wash-100-ml) postaci.

Przez strome zejścia dostają w kość **kolana i kostki** – kijki trekkingowe są w takim terenie naprawdę koniecznością.

Oprócz [podstawowej apteczki](/blog/apteczka-podrozna-co-zabrac) (plastry na odciski, środek dezynfekujący, leki przeciwbólowe) spakuj **leki na biegunkę i elektrolity do nawadniania**. O antybiotykach na wyjazd i lekach na wypadek choroby wysokościowej porozmawiaj przed wyjazdem z lekarzem. Na lekki ból głowy z powodu wysokości sprawdził się u nas ibuprofen.

[Sea To Summit Lightweight Dry Bag First Aid](/p/sea-to-summit-lightweight-dry-bag-first-aid.md)

*Sprawdzanie apteczki i leków na problemy żołądkowe w namiocie*

*Apteczka z lekami na biegunkę pod ręką w namiocie*

### **Zwierzęta**

Najczęściej spotkasz **osły, kozy, owce i krowy**, a z nimi **psy pasterskie**. To duże psy środkowoazjatyckich ras pasterskich, które poważnie podchodzą do ochrony swojego stada. Stada omijaj szerokim łukiem i nigdy nie przechodź przez ich środek. Gdy pies do ciebie podbiegnie: zatrzymaj się, trzymaj się razem z grupą, wystaw przed siebie kijki, mów spokojnie i stanowczo i **nie uciekaj**. Zwykle wystarczy chwilę poczekać, aż pasterz zawoła psa. Dzikich zwierząt jest mało i są płochliwe. Przy odrobinie szczęścia zobaczysz koziorożce albo ptaki drapieżne krążące nad graniami. **Irbis** (pantera śnieżna) wprawdzie tu żyje, ale szansa, że go zobaczysz, jest praktycznie zerowa.

### **Bezpieczeństwo**

Góry Fańskie są dla turystów **bezpieczne**. Leżą na północnym zachodzie kraju, daleko od napiętej granicy z Afganistanem. Miejscowi są zwykle niesamowicie gościnni. Największe ryzyko dla twojego portfela stanowią taksówkarze na lotnisku i na granicach.

## **Trasa dzień po dniu**

Dzienne odcinki są orientacyjne i opierają się na trasie, którą szliśmy. Czasy to czysty marsz z krótkimi przerwami – z wolniejszą grupą albo ciężkim plecakiem licz więcej.

1. **Obóz Artucz → jezioro Czukurak** (*Chukurak*) – ok. 2 km, ↑ 300 m, 1 h. Krótki dzień na rozruch po podróży autem. Kto ma siłę, może iść od razu do jezior Kulikalon (ok. 5,5 km, ↑ 700 m, 3 h) i ominąć przełęcz Zijorat.
2. **Czukurak → przełęcz Zijorat** (*Ziyorat Pass*, ok. 3200 m) **→ jeziora Kulikalon** (*Kulikalon Lakes*, ok. 2800 m) – ok. 8 km, ↑ 1000 m, ↓ 600 m, 6–7 h. Na podejściu miejscami niewyraźna ścieżka, po drodze brak wody.
3. **Jeziora Kulikalon → przełęcz Alauddin** (*Alauddin Pass*, ok. 3800 m) **→ jeziora Alauddin** (*Alauddin Lakes*, ok. 2800 m) – ok. 12 km, ↑ 1000 m, ↓ 1000 m, 7–8 h. Wymagający dzień z długim, pylistym zejściem. Przy jeziorach są czajchany.
4. **Jeziora Alauddin → Jeziora Mutne** (*Mutnye Lakes*, ok. 3500 m) – ok. 7 km, ↑ 800 m, 4 h. Krótki, ale ciągle podchodzący dzień. Po południu zafunduj sobie lekką wycieczkę aklimatyzacyjną 400–500 m wyżej z widokiem na przełęcz Czimtarga.
5. **Jeziora Mutne → obóz pod przełęczą Czimtarga** (4100–4500 m) – ok. 5–6 km, ↑ 1000 m, 4–5 h. Dotrzyj wcześnie i wieczorem nabierz wodę także na następny dzień.
6. **Obóz → przełęcz Czimtarga** (ok. 4750 m) **→ jezioro Bolszoj Allo** (*Big Allo* / *Buzurg Alo*, ok. 3150 m) – ok. 12 km, ↑ 300–500 m, ↓ 1800 m, 7–9 h. Królewski etap: z górnego obozu na przełęcz to godzina–dwie, potem długie i uważne zejście po piargu do doliny Zindon. W jeziorze można się wykąpać.
7. **Bolszoj Allo → dolina Archamaidan → Woru** – ok. 14–16 km, ↑ 100 m, ↓ 1600 m, 6–8 h. Labirynt głazów pod jeziorem, pylisty krajobraz i na koniec piękny kanion wzdłuż rzeki. Pierwsza woda jest mniej więcej po 4 km.

**Dzień rezerwowy** najlepiej spędzić przy Jeziorach Mutnych (na dłuższą aklimatyzację) albo przy Bolszoj Allo, skąd możesz pójść na lekko do górnego jeziora Allo.

**W przeciwnym kierunku** nie polecamy tego trekkingu: na przełęcz Czimtarga podchodziłbyś najgorszym sypkim piargiem, a do tego bez stopniowej aklimatyzacji.

*Podejście piarżystym zboczem pod ostrymi szczytami*

*Zejście stromym piarżyskiem*

## **Praktyczne porady na koniec**

**Budżet:** Największym wydatkiem jest bilet lotniczy, na miejscu Tadżykistan jest tani. Orientacyjnie: posiłek w lokalnej restauracji kosztuje 50–110 TJS, taksówka po Duszanbe 10–20 TJS, transport w góry 700–1000 TJS za auto, a nocleg w rodzinnym obozowisku przy Woru z jedzeniem około 150–180 TJS za osobę za dzień. Ceny zmieniają się jednak z roku na rok i bardzo zależą od tego, jak umiesz się targować.

**Pieniądze:** Walutą jest **somoni tadżyckie (TJS)**. Poza Duszanbe rządzi gotówka, w górach kartą nigdzie nie zapłacisz. Weź **euro albo dolary** i wymień je w mieście – w banku, w kantorze albo w recepcji miejsca noclegu. Bankomat znajdziesz w Duszanbe. Na góry zostaw sobie wystarczająco dużo drobnych somoni na opłaty, czajchany i transport. Jeśli jedziesz dalej do Uzbekistanu, uzbeckie sumy najlepiej wymień dopiero w Samarkandzie, na granicy kurs bywa gorszy.

**Zasięg i internet:** **Lokalną kartę SIM z internetem** kupisz za kilkadziesiąt somoni na lotnisku albo w mieście, będą od ciebie chcieli paszport. W górach licz się jednak z tym, że **zasięgu przeważnie i tak nie będzie.** Mapy pobierz więc offline.

**Język:** Językiem urzędowym jest tadżycki, ale dogadasz się też po **rosyjsku**, który zna większość ludzi. Angielski działa w Duszanbe, Samarkandzie i turystycznych obozach, na wsi i w górach już słabo. Pomoże, jeśli przeczytasz cyrylicę, znasz kilka podstawowych zwrotów i masz w telefonie tłumacza offline.

*Masz Góry Fańskie za sobą albo dopiero je planujesz? Napisz nam, jaką radę dałbyś innym. A zanim wyruszysz, zajrzyj do naszych* [*list sprzętu*](/blog/jak-stworzyc-liste-sprzetu-ultralight)*, żeby plecak nie ciągnął cię do ziemi na piargach pod Czimtargą.*

This post is also available as [HTML](/blog/gory-fanskie-przewodnik-trekking-tadzykistan).

## Sitemap

See the full [sitemap](/sitemap.md) for all pages.