---
title: "Gdzie i jak legalnie nocować w czeskiej przyrodzie"
description: "Sprawdź, jak i gdzie możesz legalnie nocować w czeskiej przyrodzie, jakie są zasady i wskazówki na bezpieczny nocleg pod chmurką zgodnie z zasadami Leave No Trace."
canonical_url: "https://gramino.pl/blog/gdzie-legalnie-nocowac-w-czechach"
last_updated: "2024-07-30"
---

# Gdzie i jak legalnie nocować w czeskiej przyrodzie

Authors: Petra Kovalčíková

Date: 2024-07-30

Sprawdź, jak i gdzie możesz legalnie nocować w czeskiej przyrodzie, jakie są zasady i wskazówki na bezpieczny nocleg pod chmurką zgodnie z zasadami Leave No Trace.

Wędrówki po górach, czeski tramping i włóczęgi z plecakiem mają u nas, w Czechach, wieloletnią tradycję, która ostatnio znów zyskuje na popularności. Czy to za sprawą ograniczeń przemieszczania się podczas pandemii COVID-19, czy rosnącej popularności długodystansowego szlaku Stezka Českem, biegnącego wzdłuż granic naszego kraju — coraz więcej osób wyrusza szukać spokoju wśród pięknej czeskiej przyrody. I wcale im się nie dziwimy!

Im więcej osób rusza w teren, tym ważniejsze staje się jednak odpowiedzialne podejście do przyrody, aby pozostała równie piękna dla przyszłych pokoleń. O tym, jak właściwie zachowywać się na łonie natury, pisaliśmy już w artykule „[Zniknąć bez śladu: leave no trace](/blog/leave-no-trace-bez-sladu)”. Tym razem przyjrzymy się temu, **jak czeskie przepisy ograniczają nasz pobyt na łonie natury ze względu na ochronę przyrody** — czyli gdzie możemy swobodnie się poruszać, czy w ogóle wolno nam nocować w terenie, gdzie możemy rozpalać ogień i piec kiełbaski, jak się zachowywać, aby uniknąć mandatu, oraz jakich zasad bezpieczeństwa przestrzegać, żeby nie postrzelił nas myśliwy z ambony.

## **Biwakowanie a nocowanie**

W kwestii noclegów na łonie natury [**ustawa o ochronie przyrody i krajobrazu**](https://www.zakonyprolidi.cz/cs/1992-114) posługuje się dwoma pojęciami, których jednak nie definiuje w pełni jasno i jednoznacznie. Są to „**biwakowanie**” i „**nocowanie**”. Przez lata praktyki przyjęto jednak następujące rozumienie tych pojęć:

## **Biwakowanie**

Za biwakowanie uznaje się zespół czynności związanych z pobytem jednej osoby lub grupy w jednym miejscu na łonie natury, z możliwością noclegu. Chodzi przede wszystkim o nocowanie w terenie pod jakimś schronieniem — zwłaszcza w namiocie ⛺️. Samo schronienie nie jest jednak niezbędnym warunkiem uznania pobytu za biwakowanie. Obejmuje ono także czynności towarzyszące, takie jak przygotowanie miejsca do spania, przyrządzanie jedzenia, mycie naczyń, pozostawianie odchodów i innych odpadów itd. W niektórych przypadkach za biwakowanie można uznać nawet przebywanie w jednym miejscu w ciągu dnia, jeśli wykonywane czynności łącznie spełniają tę definicję (np. budowa schronienia, przygotowywanie posiłków, zanieczyszczanie otoczenia), choć nikt nie zostaje tam na noc. (źródło: [Agencja Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej](https://nature.cz/chci-taborit-ve-zvlaste-chranenem-uzemi))

*„Za biwakowanie uznaje się nocleg z wykorzystaniem schronienia (przede wszystkim namiotu) oraz inne czynności towarzyszące, takie jak np.* *załatwianie potrzeb fizjologicznych*, *przygotowywanie jedzenia itd*.*”*

## **Nocowanie**

Nocowanie oznacza jednorazowy nocleg bez oznak dłuższego pobytu. W praktyce wygląda to tak: wieczorem, po zmroku, rozkładasz na ziemi matę do spania, nie stawiasz nad sobą namiotu, tarpa ani innego schronienia, nie rozwieszasz hamaka, nie rozpalasz ognia i nie zostawiasz po sobie żadnych śmieci. Potocznie często nazywamy to spaniem pod gołym niebem, biwakiem lub — wzorem amerykańskich szlaków długodystansowych — [cowboy camping](/blog/slowniczek-ultralight-i-thru-hikingu).

*„Nocowanie oznacza nocleg pod gołym niebem, bez schronienia, bez rozpalania ognia i bez pozostawiania jakichkolwiek śladów pobytu.”*

Niezależnie od tego, czy rozbijasz namiot, rozstawiasz tarp, czy śpisz pod gołym niebem, zawsze pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:

- Nie zostawiaj po sobie żadnych śmieci ani resztek jedzenia.
- Nie rozkładaj miejsca do spania wśród roślinności, którą możesz w ten sposób uszkodzić.
- Nie biwakuj w bezpośrednim sąsiedztwie wody.
- Rozkładaj miejsce do spania dopiero po zmroku i wstawaj o świcie.
- Nie hałasuj — nie krzycz, nie słuchaj muzyki itd.
- Na potrzeby toalety wykop odpowiednio głęboki dołek i wszystko po sobie dokładnie zakop.

## Obszary chronione prawem

Ustawa wyróżnia dwa typy obszarów chronionych: **wielkoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną** i **małoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną**.

##### **Wielkoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną**:

- parki narodowe — NP
- obszary chronionego krajobrazu — CHKO

##### **Małoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną**:

- narodowe rezerwaty przyrody — NPR
- narodowe pomniki przyrody — NPP
- rezerwaty przyrody — PR
- pomniki przyrody — PP

Najłatwiej sprawdzisz, na jakim obszarze się znajdujesz, na [mapy.cz](http://mapy.cz/), gdzie zaznaczono tereny objęte szczególną ochroną. Najbardziej aktualne informacje, w tym szczegółowe mapy i dokumenty prawne, znajdziesz w [tej aplikacji](https://experience.arcgis.com/experience/b57b9801e47e47fbac9d059ef9ad47a4/?draft=true&org=aopkcr), którą zarządza **Agencja Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej** ([www.nature.cz](http://www.nature.cz/)).

Granice poszczególnych obszarów określają tzw. **akty ustanawiające ochronę**. Dokładnie wskazują one, co jest chronione w danym miejscu, i mogą zakazywać dodatkowych czynności na tym terenie (np. schodzenia z utwardzonych dróg ze względu na ochronę siedlisk rzadkich roślin, gniazdujących ptaków lub występowanie dużych drapieżników). Miejsc z takimi dodatkowymi zakazami i ograniczeniami nie ma jednak wiele i zazwyczaj nie utrudniają one zwykłych wędrówek. Problem może pojawić się przy organizacji większych imprez i zawodów, których trasy miałyby prowadzić przez te tereny. W takim przypadku trzeba wystąpić o odstępstwo od zakazu do administracji odpowiedniego obszaru chronionego.

Parki narodowe oraz niektóre narodowe rezerwaty lub pomniki przyrody mogą też mieć własny **regulamin dla odwiedzających**, który jasno określa prawa i obowiązki osób przebywających na danym terenie. Jeśli wybierasz się w takie miejsce i planujesz tam nocować lub dokładniej poznawać okolicę, warto przeczytać ten dokument i stosować się do niego, aby uniknąć konfliktu z miejscowymi strażnikami.

Przyjrzyjmy się teraz poszczególnym kategoriom obszarów chronionych oraz ograniczeniom dotyczącym poruszania się i nocowania na ich terenie.

## Wielkoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną

### Parki narodowe (NP)

- **Cel:** ochrona rozległych obszarów zachowanej przyrody i procesów przyrodniczych
- **Liczba obszarów:** 4 (Karkonoski Park Narodowy, Park Narodowy Szumawa, Park Narodowy Podyjí i Park Narodowy Czeska Szwajcaria)
- **Powierzchnia w Czechach:** 119 019 ha (1,5% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z wielkim herbem Republiki Czeskiej; pasowe oznaczenia granic na słupkach lub drzewach granicznych (tylko strefa I)
- **Poruszanie się:** wyłącznie po wyznaczonych szlakach
- **Nocleg:** biwakowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami (np. awaryjnymi miejscami noclegowymi w Parku Narodowym Szumawa), w strefie I zakaz nocowania, w pozostałych strefach teoretycznie możliwe nocowanie bezpośrednio na szlaku (nie polecamy)
- **Informacje:** regulaminy poszczególnych parków narodowych

### Obszary chronionego krajobrazu (CHKO)

- **Cel:** ochrona krajobrazu o częściowo naturalnym, a częściowo kulturowym charakterze
- **Liczba obszarów:** 26 (np. CHKO Beskydy, CHKO Lužické hory, CHKO Třeboňsko, CHKO Český ráj, CHKO Brdy i inne)
- **Powierzchnia w Czechach:** 1 138 174 ha (14,4% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z wielkim herbem Republiki Czeskiej
- **Poruszanie się:** swobodne (można np. chodzić również po utwardzonych, nieoznakowanych ścieżkach albo wybrać się do lasu na grzyby)
- **Nocleg:** biwakowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami, nocowanie dozwolone
- **Informacje:** akty ustanawiające ochronę; jeśli obszar pokrywa się z innym terenem chronionym (np. narodowym rezerwatem przyrody), mogą obowiązywać większe ograniczenia; wiele przydatnych i ciekawych informacji znajdziesz [tutaj.](https://www.nature.cz/poznavam-prirodu)

## Małoobszarowe tereny objęte szczególną ochroną

### Narodowe rezerwaty przyrody (NPR)

- **Cel:** ochrona ekosystemów na mniejszym obszarze o znaczeniu krajowym lub międzynarodowym
- **Liczba obszarów:** 110 (np. Adršpašsko-teplické skály, Králický Sněžník, Milešovka, Mionší, Radhošť, Rejvíz i inne)
- **Powierzchnia w Czechach:** 30 441 ha (0,4% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z wielkim herbem Republiki Czeskiej; pasowe oznaczenia granic na słupkach lub drzewach granicznych
- **Poruszanie się:** zakaz wstępu poza wyznaczonymi drogami, zazwyczaj także zakaz zbierania roślin, w tym owoców leśnych
- **Nocleg:** biwakowanie i nocowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami
- **Informacje:** akty ustanawiające ochronę i regulaminy dla odwiedzających

### Rezerwaty przyrody (PR)

- **Cel:** ochrona ekosystemów na mniejszym obszarze o znaczeniu regionalnym
- **Liczba obszarów:** 820 (w Beskidach np. NPR Mionší, NPR Malý Polom, PR Lysá hora, PR Travný i inne)
- **Powierzchnia w Czechach:** 43 677 ha (0,6% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z małym herbem Republiki Czeskiej; pasowe oznaczenia granic na słupkach lub drzewach granicznych
- **Poruszanie się:** swobodne (można np. chodzić również po utwardzonych, nieoznakowanych ścieżkach albo wybrać się do lasu na grzyby)
- **Nocleg:** biwakowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami, nocowanie dozwolone
- **Informacje:** akty ustanawiające ochronę i regulaminy dla odwiedzających; poruszanie się i nocowanie mogą być ograniczone dodatkowymi przepisami lub regulaminem

### Narodowy pomnik przyrody (NPP)

- **Cel:** ochrona niewielkich stanowisk gatunków lub obiektów przyrody nieożywionej o znaczeniu krajowym lub międzynarodowym
- **Liczba obszarów:** 126 (np. Babiččino údolí, Jeskyně Na Pomezí, Panská skála, Pravčická brána, Peklo, Skalická Morávka i inne)
- **Powierzchnia w Czechach:** 8 274 ha (0,1% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z wielkim herbem Republiki Czeskiej; pasowe oznaczenia granic na słupkach lub drzewach granicznych
- **Poruszanie się:** swobodne (można np. chodzić również po utwardzonych, nieoznakowanych ścieżkach albo wybrać się do lasu na grzyby)
- **Nocleg:** biwakowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami, nocowanie dozwolone
- **Informacje:** akty ustanawiające ochronę i regulaminy dla odwiedzających; poruszanie się i nocowanie mogą być ograniczone dodatkowymi przepisami lub regulaminem

### Pomnik przyrody (PP)

- **Cel:** ochrona niewielkich stanowisk gatunków lub obiektów przyrody nieożywionej o znaczeniu regionalnym
- **Liczba obszarów:** 1 597 (w Beskidach np. PP Kněhyňská jeskyně, PP Hukvaldy, PP Vodopády Satiny i inne)
- **Powierzchnia w Czechach:** 33 902 ha (0,4% Czech)
- **Oznaczenie w terenie:** tablice z małym herbem Republiki Czeskiej; pasowe oznaczenia granic na słupkach lub drzewach granicznych
- **Poruszanie się:** swobodne (można np. chodzić również po utwardzonych, nieoznakowanych ścieżkach albo wybrać się do lasu na grzyby)
- **Nocleg:** biwakowanie zabronione poza wyznaczonymi miejscami, nocowanie dozwolone
- **Informacje:** akty ustanawiające ochronę i regulaminy dla odwiedzających; poruszanie się i nocowanie mogą być ograniczone dodatkowymi przepisami lub regulaminem

## Tereny nieobjęte ochroną

A jak wygląda sytuacja na pozostałych terenach w Czechach, które zgodnie z ustawą nie należą do obszarów objętych szczególną ochroną? Chodzi przede wszystkim o lasy, pola, łąki, pastwiska… Ograniczenia w poruszaniu się dotyczą tylko **prywatnych, ogrodzonych działek** (domów z ogrodami, pastwisk itp.) oraz terenów, na których coś się obecnie **uprawia**, a chodząc po nich, moglibyśmy zniszczyć plony (winnic, sadów, pól, łąk itp.).

Po lesie poza obszarami chronionymi możesz więc **poruszać się bez ograniczeń**. Nie wolno ci jednak rozpalać tam ognia — w tym celu musisz oddalić się **co najmniej 50 metrów od granicy lasu**. Przy rozpalaniu ognia zawsze zachowuj ostrożność, szczególnie podczas suszy. Z pobliskiego lasu możesz zabrać na opał tylko **suche gałęzie leżące na ziemi, o średnicy do 7 cm**. Używanie [kuchenki spirytusowej](/p/emo-outdoor-alcohol-stove) lub [kuchenki na drewno](/p/toaks-titanium-wood-burning-stove-small) również może być uznane za rozpalanie ognia, ponieważ ich płomień nie podlega regulacji. Nocowanie jest natomiast teoretycznie dozwolone. Niektóre grunty mogą jednak należeć do osób prywatnych, dlatego zawsze lepiej wcześniej **skontaktować się z właścicielem i zapytać o zgodę**. Unikniesz w ten sposób nieprzyjemnej pobudki w środku nocy, gdy właściciel wraz ze swoim rozwścieczonym rottweilerem przyjdzie sprawdzić, co robisz, i poprosi o opuszczenie terenu. O właściciela możesz zapytać miejscowych albo zajrzeć do [katastru nieruchomości](https://nahlizenidokn.cuzk.cz/).

W praktyce mogą jednak obowiązywać także inne **powszechnie obowiązujące przepisy lokalne** zakazujące biwakowania lub rozpalania ognia na terenie niektórych gmin i miast. Zgodnie z ustawą o lasach dodatkowe ograniczenia mogą dotyczyć **bieżących sytuacji związanych z klęskami żywiołowymi**, gdy np. istnieje niebezpieczeństwo upadku drzew lub zwiększone ryzyko pożaru. Dotarcie do tych informacji na etapie planowania wycieczki bywa jednak czasochłonne i przypomina pracę detektywa — mogą one wisieć choćby tylko na urzędowej tablicy ogłoszeń danej gminy.

- [Sea To Summit Wilderness Wash 100 ml](/p/sea-to-summit-wilderness-wash-100-ml.md)
- [Kula Cloth](/p/kula-cloth-pee-cloth.md)
- [Gramino SagiFlow](/p/gramino-sagiflow-ultralight-bidet.md)
- [Sea To Summit Pocket Shower](/p/sea-to-summit-pocket-shower.md)
- [Liteway Wash Bag](/p/liteway-wash-bag.md)
- [Sea To Summit Hydraulic Packing Cube](/p/sea-to-summit-hydraulic-packing-cube.md)
- [CNOC Vesica 1 L 28 mm](/p/cnoc-vesica-1-l-28-mm.md)
- [Platypus Softbottle 1,0 L Platy Logo Closure Cap](/p/platypus-softbottle-1-l-platy-logo-closure-cap.md)
- [Sawyer Mini SP128 Orange](/p/sawyer-mini-sp128-orange.md)
- [MSR PocketRocket 2](/p/msr-pocketrocket-2.md)
- [TOAKS LIGHT Titanium 650 ml Pot](/p/toaks-light-pot-650-ml.md)

## Gdzie jeszcze można przenocować?

Jeśli chcesz mieć pewność, że nie naruszasz żadnych ustaw, przepisów lokalnych ani rozporządzeń, najłatwiej nocować w oficjalnie wyznaczonych do tego miejscach. Możesz spać pod dachem w **pensjonatach**, **schroniskach górskich i schronach turystycznych** albo w namiocie na **oficjalnych kempingach**. Latem możesz uniknąć zatłoczonych i głośnych kempingów, zatrzymując się w jednym z miejsc dostępnych w serwisie [bezKempu](https://www.bezkempu.cz/). Na Szumawie działają z kolei oficjalne [**awaryjne miejsca noclegowe**](https://www.npsumava.cz/navstivte-sumavu/nouzova-nocoviste/), dzięki którym możesz wybrać się na kilkudniowy trekking przez cały park narodowy. Mają one jednak ograniczoną liczbę miejsc i działają na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy”.

W wielu miejscach powstały też **schrony awaryjne**, w których można przetrwać noc lub chwilowe załamanie pogody. Kilka znajduje się na przykład w [Karkonoskim Parku Narodowym](https://utulnautulna.cekuj.net/aktualni-stav-utulen/). Lesy ČR budują teraz sieć schronów awaryjnych w miejscach, przez które przebiega [Stezka Českem](/blog/stezka-ceskem-martin-ubl). W 2024 roku planują postawić aż 20 schronów, a pierwsze już powstały (więcej informacji znajdziesz na bieżąco w [komunikatach prasowych](https://lesycr.cz/tiskove-zpravy/) Lesów ČR).

Jeśli wyruszysz na weekendowy trekking z planem spania pod gołym niebem, ale zaskoczy cię nagłe pogorszenie pogody, możesz przenocować w jednej z **wiat turystycznych**, których w Czechach jest naprawdę dużo. Taki nocleg możesz też zaplanować wcześniej, ponieważ większość wiat zaznaczono na [mapy.cz](http://mapy.cz/), a przy wielu z nich znajdziesz zdjęcia. Możesz więc wcześniej sprawdzić, czy mają daszek, jak są duże itd.

- [Liteway Biggie Tarp](/p/liteway-biggie-tarp.md)
- [Sea To Summit Ultra-Sil 15D Nano Tarp Poncho](/p/sea-to-summit-ultra-sil15d-nano-tarp-poncho.md)
- [Sea To Summit 70D Nylon Tarp Poncho](/p/sea-to-summit-70d-nylon-tarp-poncho.md)
- [Liteway Poncho Pyraomm](/p/liteway-poncho-pyraomm.md)
- [Warmpeace Shelter Tarp](/p/warmpeace-shelter-tarp.md)
- [Liteway Pyraomm Duo Tarp](/p/liteway-pyraomm-duo-tarp.md)
- [DD Hammocks SuperLight Tarp XL](/p/dd-hammocks-superlight-tarp-xl.md)
- [Sea To Summit Escapist 15D Tarp Large](/p/sea-to-summit-escapist-15d-tarp-large.md)
- [DD Hammocks SuperLight Tarp S](/p/dd-hammocks-superlight-tarp-s.md)

## Kto odpowiada za porządek na łonie natury?

Za porządek na łonie natury odpowiadamy **przede wszystkim my sami**. Niezależnie od tego, czy ruszamy na [Stezkę Českem](https://www.stezkaceskem.cz/), weekendowy trekking, czy choćby jednodniową wycieczkę w teren, zawsze powinniśmy kierować się zdrowym rozsądkiem i **zasadami** [**Leave No Trace**](/blog/leave-no-trace-bez-sladu). W dużym uproszczeniu oznacza to, by nie zostawiać po sobie śmieci, chodzić przede wszystkim po istniejących ścieżkach i jak najrzadziej z nich schodzić, nie zrywać ani nie niszczyć roślin, nie niepokoić zwierząt itd.

Formalnie za przestrzeganie porządku odpowiadają jednak strażnicy przyrody (CHKO, parków narodowych), policja, straż leśna, straż łowiecka, straż rybacka, wydział ochrony środowiska, Czeska Inspekcja Ochrony Środowiska i inne służby. Organów administracyjnych i kontrolnych jest więcej — wszystko zależy od konkretnego terenu i tego, kto ma na nim uprawnienia urzędowe.

## Co zrobić, gdy ktoś cię „przyłapie”?

Niezależnie od tego, czy prawo zostało przez ciebie złamane, czy nie, jeśli strażnik przyrody, inny funkcjonariusz lub właściciel terenu przyłapie cię gdzieś na nocowaniu, podstawowa zasada brzmi: zawsze **zachowuj się uprzejmie**. Przy niewłaściwym zachowaniu mandat masz niemal pewny. Przepisy dotyczące wykroczeń uwzględniają bowiem także zachowanie danej osoby i sposób popełnienia wykroczenia. Bardzo często wszystko kończy się jednak na pouczeniu — **rozmowa to po prostu podstawa**. Strażnik przyrody chętnie opowie ci jeszcze, dlaczego dany teren jest chroniony, co na nim rośnie i jakie zwierzęta tam żyją, a ty poznasz mnóstwo **ciekawych informacji**.

## Jak być (nie)widocznym

Pewnie myślisz teraz, że nocując na dziko, najlepiej zaszyć się głęboko w lesie i pozostać całkowicie niezauważonym. To chyba najprostszy sposób, by uniknąć strażników leśnych, ale też ciekawskich, miejscowych czy innych turystów. W naszym krajobrazie prowadzi się jednak intensywną działalność gospodarczą — prace leśne, polowania czy zbiory. **Dla własnego bezpieczeństwa lepiej więc być widocznym**, czyli na przykład mieć **elementy odblaskowe** i po zmroku chodzić z **czołówką**. Kiedy nad ranem myśliwy pomyli cię z dzikiem albo kombajn przejedzie po tobie, gdy śpisz na łące, będzie już za późno.

## **Podcast Život na treku**

O legalnym i bezpiecznym nocowaniu na łonie natury rozmawialiśmy też z pracownikiem terenowym programu Hnutí Duha Šelmy, **Jirką Labudą**, w [18. odcinku podcastu Život na treku](https://www.youtube.com/watch?v=yJLwlOA2wy0). W drugiej połowie podcastu poznasz też wiele informacji i ciekawostek o dużych drapieżnikach żyjących w Czechach. Dlaczego niedźwiedzie, rysie i wilki są objęte ochroną? I co zrobić, gdy je spotkasz? Posłuchaj podcastu, a wszystkiego się dowiesz! 😉

[Wideo](https://youtu.be/yJLwlOA2wy0?si=iMQVaQ2FJn-vq_xj)

This post is also available as [HTML](/blog/gdzie-legalnie-nocowac-w-czechach).

## Sitemap

See the full [sitemap](/sitemap.md) for all pages.